آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٤ - نظام خلقت

بهطورکلی مسأله خلقتْ اعم از آسمان و زمین و ما بین زمین و آسمان را [مطرح میکند؛] میفرماید:«ما تَری فی خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَری مِنْ فُطورٍ.ثُمَّ ارْجِعِ البَصَرَ کرَّتَینِ ینْقَلِبْ إلَیک الْبَصَرُ خاسِئاً وَ هُوَ حَسیرٌ»نظام خلقت

یکی از مسائل مهم و بلکه از مهمترین مسائل برای فکر بشر همین مسأله خلقت و نظام خلقت است. انسان وقتی که به این دنیا چشم میگشاید، تدریجاً که دارای درجهای از تفکر میشود قهراً این سؤال برای هر انسان متفکری پیدا میشود- مگر اینکه انسانی در افق حیوانات باشد که این فکر برایش پیدا نشود- که به قول حافظ:

این «سقف ساده بسیار نقش» چیست؟ این زمین ما چیست؟ چرا شب میآید، روز میآید، بهار میآید، تابستان میآید، پاییز میآید، زمستان میآید؛ باز همان جریان تکرار میشود؟ در زمستان گیاهان میمیرند، در بهار زنده میشوند، تا تابستان به حد کمالشان میرسند، پاییز فصل پژمردگی و افسردگی میرسد، در زمستان میمیرند. سال آینده دومرتبه همین نظام تکرار میشود. این حرکاتی که در بالای سر ما در این ستارگان هست چیست؟ این ستارگان چه هستند؟ این چراغهای آویخته شده بالای سر ما (تعبیر «مصباح» تعبیر خود قرآن است) چیست؟

بعد انسان به کارهای این اشیاء دقت میکند، حساب میکند: ماه مثلًا برای چیست؟ آیا چه اثری روی اشیاء دارد؟ اثری دارد یا اثری ندارد؟ آیا اگر یکی از اینها را از این نظام بردارند باقی دیگر سر جای خودشان میتوانند کار کنند، یا یک نظامِ بهم وابسته بهم پیوستهای