آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٦ - نظام خلقت

دستگاه جزء میبینید. در آنجا چرخها، تسمهها، انواع لولهها و انواع موتورها میبینید. مسلّم اگر انسان یک دستگاه را به تنهایی نگاه کند، میبیند مثلًا تسمهای دور چرخهایی دارد میچرخد، دائم میرود به نقطه اول و برمیگردد.

انسان این را به تنهایی ببیند میگوید چهکار بیهودهای! چرا برمیگردد سر جای اول؟! ولی وقتی که این را در مجموعش حساب کند که همه اینها جزء یک دستگاه هستند و یک هدف کلی را- هدفی که به همه اینها مربوط میشود و به هیچ کدام هم به تنهایی مربوط نیست- تعقیب میکنند، آنوقت قهراً معنی خاصی پیدا میکند.

کسانی که شب برای شبخیزی و عبادت بلند میشوند، وقتی میآیند بیرون برای مثلًا تجدید وضو و میرسند زیر آسمان، سنت است که این آیات سوره آل عمران را بخوانند:

إنَّ فی خَلْقِ السَّمواتِ وَ الْأرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیلِ وَ النَّهارِ لَایاتٍ لِاولِی الْألْبابِ.الَّذینَ یذْکرونَ اللَّهَ قِیاماً وَ قُعوداً وَ عَلی جُنوبِهِمْ وَ یتَفَکرونَ فی خَلْقِ السَّمواتِ وَ الْأرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَک فَقِنا عَذابَ النّار [١].

در خلقت این آسمانها و زمین و در این آمد و شد شب و روز نشانههاست، اما برای صاحبان مغز، فکر، عقل (اینجا قرآن مطالبه عقل و فکر میکند، میگوید که این نشانهها را درک کنید؛ ظاهربین نباشید، اینها را به عنوان نشانههایی برای حقیقت درک کنید، یعنی اینها

[١]. آل عمران/ ١٩٠ و ١٩١.