آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٠ - آرزوهای بی منطق

خودمان را هرگز در تنگنا قرار نمیدهیم. باور نمیکرد که ما پیغمبر خود را در تنگنا قرار بدهیم:«فَظَنَّ أنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیهِ». ولی وقتی که ما او را در تنگنا قرار دادیم، در همان ظلمات فریاد کرد:فَنادی فِی الظُّلُماتِ انْ لا الهَ الّا انْتَ سُبْحانَک انّی کنْتُ مِنَ الظّالِمینَ [١].

بسیاری از مفسرین گفتهاند «قادر» در اینجا به هر دو معنا درست است: در کمال قدرت بر آن حرث وارد شدند، اما چه فایده؟ آنها قدرت داشتند ولی زمین چیزی به آنها تحویل نمیداد. یا«قادِرینَ» یعنی در حالی بر این سرزمین خشمناک و غضبناک که ابا کرده است از اینکه چیزی به آنها بدهد وارد شدند که در دل خودشان داشتند اندازه میکردند؛ یعنی در همان حالی که داشتند پیش خودشان حساب میکردند وارد شدند. (این معنا بهتر است و در تفسیر المیزانآرزوهای بیمنطق

این یک نکته روانشناسانه است. انسان دارای قوه خیال است. بسیار بسیار کماند افرادی که بتوانند خودشان را از تحت سیطره قوه خیال رها سازند. آرزوهای بیمنطق انسان- که اکثر آرزوهای انسان بیمنطق است- همه ملعبههای قوه خیال است. آرزوی بیمنطق یعنی چه؟ یک وقت انسان آرزویی دارد که این آرزو منطق هم دارد، یعنی واقعاً اگر انسان فکر منطقی هم بکند، این فکر منطقی لااقل به صورت یک امر محتمل یا بسیار محتمل این آرزو را تأیید میکند. مثل یک

[١]. انبیاء/ ٨٧.