آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٤ - اتصال تدبیر

رسیدگی بشود، به یک گروه دیگر به دلیل اینکه کارگر هستند رسیدگی نشود، یا عکس قضیه. به این میگویند: تفاوت. با همه اختلاف و تنوعی که در میان اشیاء هست، تفاوت به معنی تبعیضِ در تدبیر میان اشیاء نیست.

اختلاف در نقش گاهی برای یک هدف است. گاهی دو نقش متناقض یک هدف را تأمین میکند. ما همیشه مثال میزنیم به قیچی. اگر انسان تیغههای قیچی را نگاه کند، اینها همیشه بر ضد همدیگر حرکت میکنند، یعنی اگر یک تیغه به طرف پایین میآید، آن یکی به طرف بالا میآید و برعکس. اینها با هم هماهنگی ندارند، ولی همین ناهماهنگی خودش یک هماهنگی است، یعنی اگر هردو با هم بالا بیایند یا هر دو با هم پایین بیایند، چیزی را قطع نمیکنند و کاری را انجام نمیدهند. یا دو کفه ترازو همیشه دو نقش مخالف را بازی میکنند، یعنی اگر این یکی به طرف بالا میآید دیگری به طرف پایین میرود و بالعکس. این، دو نقش مخالف است ولی این دو نقش مخالف برای هدف واحد است. در همین نقش مخالف یک هدف واحد وجود دارد.

قرآن اصرار عظیم و زیاد دارد به مطالعه هر چه بیشتر خلقت، و به مطالعه کشف نظامات خلقت و پیبردن به راز اصلی خلقت و حتی کشف کردن وابستگی عظیم اشیاء به یکدیگر. در فلسفه امروز اصلی هست که این نظر را تأیید میکند. روی این اصل خیلی تکیه میکنند و خوشبختانه تقریباً میشود گفت که قابل انکار نیست.

گاهی آن را «اصل وابستگی اشیاء» مینامند (کمونیستها از آن به «اصل تأثیر متقابل» تعبیر میکنند ولی ماهیتش همان اصل وابستگی اشیاء است). اصل وابستگی