آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٦ - سخن مرحوم مقدس اردبیلی

سخن مرحوم مقدس اردبیلی

در میان علما چند نفر هستند که به زهد و ورع و تقوا و عدالتِ بیخدشه ضربالمثلاند. یکی از اینها مرحوم مقدس اردبیلی (ملا احمد اردبیلی) است. او مرد بسیار عالمی است و در فقه از او به عنوان «محقق اردبیلی» یاد میشود، ایضاح فخرالمحققین را شرح کردهاست و تا اندازهای معقول و منقول هر دو را خوانده است.

گویا مدتی در شیراز نزد محقق دوانی تحصیل میکرده است و بعد به نجف رفت.

نجف را بعد از شیخ طوسی، محقق اردبیلی احیاء کرد. این حوزهای که تا عصر ما بوده و هست- و دعا کنیم خداوند باز هم حفظش کند که الآن با خطر بزرگی مواجه است، به یک اعتبار بعد از هزار سال و به یک اعتبار بعد از حدود پانصد سال میخواهند منحلّش کنند- برای بار دوم محقق اردبیلی آن را احیاء کرد. وی معاصر با صفویه است و شاهعباس خیلی اصرار کرد که ایشان را به اصفهان بیاورد. همین مسجد شاه را که میساختند، گفت من میخواهم که اعدل و اعلم علما در اینجا نماز بخواند، و شیخ بهایی با عدهای رفتند نجف و او را انتخاب کردند؛ هر کاری کردند به ایران نیامد و با نیامدن خودش حوزه نجف را حفظ و نگهداری کرد. مردی بوده در نهایتِ زهد و ورع و تقوا و بحق به او کراماتی نسبت دادهاند و نقل کردهاند. در عین حال میگویند از همین مرد پرسیدند (یک مرد عارفِ به خود و خودشناس و خداشناس اینطور جواب میدهد) اگر شما در جایی قرار بگیرید که در آنجا یک زن اجنبی زیبایی باشد و خلوت مطلق، احدی غیر از خدا اطلاع نداشته باشد و از عاقبتش صددرصد مطمئن باشید چه میکنید؟ گفت: به خدا پناه میبرم. نگفت ما برتر از [این هستیم،] ما دیگر بعد از این حرفها [به