پس بينونت حقيقه الحقائق از خلق بينونت وصفى مثل بينونت شى ء و فى ء است , نه بينونت عزلى مثل بينونت شى ء و شى ء يعنى به صفت قهر و قدرت از آنها جدا است نه از آنها جدا باشد , و همچنين به صفت نواقص امكانى و خلقى آنها از آنها جدا است چه بر همه احاطه شمولى دارد والله من ورائهم محيط , و قائم بر همه است و مغاير و مباين چيزى نيست و چيزى مباين او نيست

اين حقيقت است كه موضوع علوم الهيه در صحف عرفانيه است چنانكه علامه قيصرى در شرح فص هودى فصوص الحكم افاده فرموده كه :

العلوم الالهيه ما يكون موضوعه الحق و صفاته كعلم الاسماء و الصفات و علم احكامها و لوازمها و كيفيه ظهوراتها فى مظاهرها و علم الاعيان الثابته و الاعيان الخارجيه من حيث انها مظاهر الحق

عارف كامل ذوالعينين است كه وحدت را در كثرت و كثرت را در وحدت مى بيند , وحدت حقه حقيقيه را اسماء و صفات بايد و اسماء و صفات را مظاهر كه رب مطلق بدون مظاهر و هم است و هو الذى فى السماء اله و فى الارض اله

اين موحد كامل ذوالعينين است كه در جميع مراحل سلوك , و منازل وقوفش , حق ظاهر در مطلق مظاهر , مشهود اوست فاينما تولو افثم وجه الله و در عين حال كه حدود كثرات را مراعات مى كند و عبارات شريعت را نگه مى دارد و حق هر يك را تاديه مى نمايد , وحدت را قاهر و كثرت را مقهور مى بيند عنت الوجوه للحى القيوم و بقول حكيم متاله مولى على نورى :

وحدت چو بود قاهر و كثرت مقهور *** در هر چه نظر كنى بود حق منظور

در مظهر كثرت است وحدت قاهر *** در مجمع وحدتست كثرت مقهور

در اين مشهد كه آثار تجلى است جميع آثار وجوديه را از حق سبحانه مى بيند , و بر سر هر سفره خدا را رزاق مى نگرد , و در تمام شئون و احوال موجودات صفات جمالى و جلالى را در كار مى بيند كه بل يداه مبسوطتان , كل يوم هو فى شان , قل كل يعمل على شاكلته ما اين مسائل را در رسائل لقاء الله و شرح فصوص فارابى و انه الحق و غيرها بيان كرده ايم و به اقتضاى رساله بسط مناسب داده ايم مع ذلك در اين وجيزه به نقل مقالتى بفارسى از حضرت استادم علامه متاله آيه الله حاج ميرزا سيد ابوالحسن رفيعى قزوينى رفع