رساله وحدت از ديدگاه عارف و حکيم - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٠٢ - اهم معارف

صورت حقيقيه انسانيه است ثابتى آنچنان گردد , و به حسب مرتبه عنصريش در تصرم و تجددى اينچنين

تقدير به يك ناقه نشانيد دو محمل *** ليلاى حدوث تو و سلماى قدم را

به اين اصل قويم , بسيارى از اسرار كلمات مكنونه خزان وحى الهى , عائد صاحب بصيرت مى گردد مثلا جناب كلينى قدس سره در حجت كافى بابى عنوان فرموده است كه ان الائمه عليهم السلام يزدادون فى ليله الجمعه ( ٦٨ ) و چند روايت در اين معنى آورده است , فافهم

و در اين مقام متاله سبزوارى را كلامى در تعليقاتش بر اسفار به همين مفاد است كه براى زيادت استبصار به اختصار نقل مى كنيم :

الحقيقه المحمديه عند اهل الذوق من المتشرعه وصلت فى عروجها الى العقل الفعال و تجاوز عنه و قد قرر ان العقول الكليه لا حاله منتظره لها فكيف يتحول الروح النبوى الختمى ( ص ) من مقام الى مقام ؟ ( ٦٩ )

فالجواب ان مصحح التحولات هو الماده البدنيه , ففرق بين العقل الفعال الذى لم يصادف الوجود الطبيعى و بين العقل الفعال المصادف له , فالاول له مقام معلوم , و الثانى يتخطى الى ماشاء الله كما قال ( ص ) : لى مع الله الحديث , فما دام البدن باقيا كان التحول جائزا

بدان كه ادراك حقائق اشياء در حضرت علميه بسيطه بايد به تجمع حواس بلكه به احديت ما و تاحد وجودى ما حاصل گردد كه تعلق مضاد تعقل است و تا احديت مقامى اعنى تاحد انسانى عائد نگردد , ادراك مذكور صرف تمنى است

غلام همت آنم كه زير چرخ كبود *** زهر چه رنگ تعلق پذيرد آزاد است

سيد الاوصياء و قدوه الاولياء و برهان الحكماء اميرالمؤمنين على عليه السلام فرمو : العارف من عرف نفسه فاعتقها و نزهها عن كل ما يبعدها

اگر درد دارى دنبال درمان باش و اگر ندارى پس چه دارى ؟