رساله وحدت از ديدگاه عارف و حکيم - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٧ - معجزات قولى سفراى الهى

معاشرت با راويان حديث و تجربه حالات و ملكات آنان گشتند و علم حديث و درايه و رجال پديد آمد , و نيز چون در قرآن براى نماز امر بتحصيل وقت و قبله شده بود ناچار گشتند براى تعيين سمت قبله بلد و اوقات نماز هيات و نجوم بياموزند , و هيات و نجوم آنان را به ساير شعب رياضى محتاج ساخت , و قوانين ميراث و فرائض چون در اسلام حساب پيچيده دارد آنان را باموختن علم حساب واداشت , و براى زكات و خراج به مساحت اراضى و علم هندسه پرداختند , و جهاد و حج راه جهان گردى و سياحت به روى آنها بگشود و اطلاع بر احوال امم مختلفه و كشورهاى جهان يافتند و كتب جغرافيا و امثال آن را اين حاجيان و مجاهدان نوشتند

و چون در قرآن از تقليد آباء و اجداد نهى كرده است و دعوت به دين حق و تحقيق ادله را واجب فرموده و مخالفين اسلام و منكرين اديان پيوسته در احتجاج با مسلمانان بودند مسلمانان هم مجبور شدند با آنان از راه استدلال مباحثه كنند و از اين رو بر اقول حكماى يونان و غير آنان آگاه گشتند و طريقه استدلال و منطق آموختند و هكذا چون دقت كنى و نيك بنگرى همه علوم را به بركت قرآن آموختند

اما علم فقه و اخلاق و طريق سير و سلوك و تهذيب نفس كه غايت سير انسان است البته از آيات قرآن استدلال كرده اند و شاهد آورده اند , و پس از اين ثابت مى كنيم كه تمدن و علوم فرنگى دنباله همان علوم اسلامى است و از مسيحيت ناشى نشده است ) )

اين بود كلام مورد نظر آن جناب كه به پيش آمدن مناسبت ياد شده به نقل آن تبرك جسته ايم

معجزات قولى سفراى الهى قوى ترين حجت بر حجت بودن آنان است

چنانكه قرآن كريم خود بهترين حجت بر رسالت خاتم انبياء محمد مصطفى صلى الله عليه و آله است , روايات اوصياى آن حضرت نيز بهترين حجت بر حجت بودن آنان است و خود آن بزرگان دليل امام بودن خودشان اند كه الدليل دليل لنفسه , و آفتاب آمد دليل آفتاب