تنبيه بدنى كودكان - حسينى خواه، سيدجواد - الصفحة ٢٣٩ - ج) مفهوم اصل عالىترين منافع كودكان در نظام بينالملل حقوق بشر و فقه اماميه
عدم تبعيض، اصل حداكثر بقا و رشد و احترام به عقائد كودك- سازگار باشد. نكته قابل توجّه اين است كه منافع عاليه كودك بايد در همه اقدامات مورد ملاحظه قرار گيرد و نه فقط در سطح خصوصى و روابط خانوادگى و يا تقنين. بنابراين، رفاه كودك بايستى در تمام محيطهاى مرتبط با وى تأمين گردد. و به عبارت ديگر، تأمين حقوق كودك با توجّه به حقوق و تكاليف والدين و ديگران تفسير گردد؛ و لى در اين حيطه، بهترين وضعيّت را براى كودك لحاظ كنند و حقوق وى را در اولويت قرار دهند. لذا، اين اصل، كودك را به عنوان دارنده حقّ و منفعت تلقى مىكند؛ نه اينكه كودك، تنها موضوع حقّ يا مستلزم دلسوزى و ترّحم است.
آنچه به نظر مىرسد اينكه اصل رعايت منافع عاليه كودك يك اصل شامل در حقوق كودك است كه به منظور تأمين رفاه و سلامت همه جانبه كودك در مجموعه حقوق وى لحاظ گرديده است و غرض از آن اين است كه تمامى اشخاص و گروههايى كه با كودك در ارتباط هستند و در مورد او تصميمگيرى مىنمايند، با توجّه به حقوق و تكاليف ديگر افراد مرتبط با وى و اوضاع و شرايط زمانى و مكانى، حداكثر منافع و مصالح ممكن براى كودك را در تصميمات خود لحاظ كنند. [١] به نظر مىرسد كه بتوان منافع عالى كودك را در چهار امرِ امنيت، رفاه، عدالت و تربيت خلاصه نمود. والدين كودك وظيفه دارند كه فضايى امن و به دور از كشاكش و درگيرى و مشاجره، و رفاه لازم را براى فرزندان خويش در حدّ توان [٢] فراهم آورند؛ و به عدالت و دور از تبعيض با آنان رفتار كنند؛ و زمينه تربيت ايشان را مهيا سازند.
با توجّه به موضوع تحقيق، از ميان چهار امر فوق، فقط به بررسى بحث تربيت
[١]. در روايتى نيز از پيامبر اكرم (ص) وارد شده است كه رابطه فرزندان با والدين بر اساس حقوق متقابل تنظيم مىشود؛ آن حضرت مىفرمايد: «يلزم الوالد من الحقوق لولده ما يلزم الولد من الحقوق لوالده». ر. ك: محمّد محمدى رىشهرى، ميزان الحكمة، ج ١٣، ص ٥٠٩؛ علاء الدين بن حسام الدين متقى هندى، كنز العمّال فى أحاديث الأقوال و الأفعال، ج ١٦، ص ٤٤٤.
[٢]. اين قيد از آيات شريفه قرآن كريم استفاده مىشود كه خداوند متعال در سوره انعام مىفرمايد: خداوند هر كس را به مقدار توانايى خود تكليف كرده است: (لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا).