٣) «ابوبصير مى‌گويد: از امام صادق (ع) سؤال كردم: نوجوانى كه هنوز به سنّ بلوغ نرسيده- تقريباً ده سال دارد- مرتكب زنا شده است، حكمش چيست؟ فرمود: بايد به مقدار كمتر از حدّ شلّاق بخورد ...». [١] اين روايت نيز از نظر سند، صحيحه بوده و هيچ اشكالى ندارد. از نظر دلالت نيز حكمش معلوم بوده، و امام (ع) در اين روايت نيز به تأديب كودك حكم مى‌كنند.

علاوه بر روايت‌هاى فوق، در برخى ديگر از روايت‌هاى رسيده در ابواب مختلف فقهى، ائمّه اطهار (ع) در مورد كودكانى كه مرتكب اعمال ناپسند و خلاف شرعى كه براى آن‌ها در اسلام حدّ تعيين شده، مى‌شوند، بيان نموده‌اند: بر آنان حدّ جارى نمى‌شود؛ بلكه بايد ادب شوند. به عنوان نمونه، امام صادق (ع) مى‌فرمايند:

«حدّ بر اطفال اجرا نمى‌گردد، ليكن به صورت مؤثّرى تأديب مى‌شوند»؛ [٢] و يا: «نوجوانى كه به سنّ بلوغ نرسيده است، اگر كسى را قذف نمايد، تأديب مى‌گردد». [٣] روايت‌هاى فوق دلالت داشتند اگر كودكى، عملى ناشايست و نادرست مرتكب شده و بزهكار شود، مجازات‌هايى كه براى افراد بزرگسال وضع شده‌اند، در مورد وى اجرا نمى‌گردد؛ و بلكه تأديب مى‌شود.

نتيجه اين مى‌شود كه سيستم كيفرى اسلام با توجّه به اين‌كه كودكان داراى سنّ‌

[١]. محمّد بن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٧، ص ١٨٠، ح ١؛ محمّد بن حسن طوسى، تهذيب الاحكام، ج ١٠، ص ١٧، ح ٤٤؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى، وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٣٦٢، باب ٩ از ابواب حدّ زنا، ح ١؛ «عن على بن إبراهيم، عن أبيه، وعن محمّد بن يحيى، عن أحمد بن محمّد جميعاً، عن ابن محبوب، عن أبى أيوب الخزاز، عن سليمان بن خالد، عن أبى بصير، عن أبى عبدالله (ع) فى غلام صغير لم‌يدرك ابن عشر سنين زنى بامرأة، قال: يجلد الغلام دون الحدّ، ...».

[٢]. حسين نورى، مستدرك الوسائل، ج ١٨، ص ٤٦، باب ٧ از ابواب حدّ زنا، ح ٢؛ «لا حدّ على الأطفال ولكن يؤدّبون أدباً بليغاً».

[٣]. محمّد بن بابويه قمى (شيخ صدوق)، من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٥١، ح ٥٠٧٥؛ محمّد بن حسن طوسى، تهذيب الاحكام، ج ١٠، ص ٨٩، ح ٦؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى، وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٤٤٠، باب ٥ از ابواب حدّ قذف، ح ٥؛ «على غير البالغ حدّ الأدب».