تنبيه بدنى كودكان - حسينى خواه، سيدجواد - الصفحة ٢١٣ - ١ پنج تا شش ضربهى شلاق

گفتار دوم: مقدار تأديب و تنبيه بدنى كودكان‌

در مورد اين‌كه مقدار و ميزان تنبيه بدنى كودكان چه اندازه است؟ بين فقهاى اماميّه اختلاف است. در يك نگاه كلّى، نظرات مطرح شده از سوى آنان را مى‌توان به سه دسته تقسيم نمود:

١. پنج تا شش ضربه‌ى شلّاق‌

برخى از فقها مانند: مرحوم شيخ طوسى‌ [١]، مرحوم قاضى ابن برّاج‌ [٢] و مرحوم آقاى خويى‌ [٣] معتقدند كه نبايد مقدار تأديب از پنج تا شش ضربه شلّاق فراتر رود. برخى ديگر اين مقدار را مقتضاى احتياط دانسته‌اند. [٤] مستند اين نظريه، روايتى است كه حمّاد بن عثمان از امام صادق (ع) نقل كرده است. وى مى‌گويد: از امام صادق (ع) در مورد تأديب صبى و مملوك سؤال كردم، فرمودند: پنج تا شش ضربه جايز است. [٥] شبيه اين بيان در معتبره‌ى اسحاق بن عمّار نيز ذكر شده است. اسحاق مى‌گويد:

«به محضر امام صادق (ع) عرض كردم: در بعضى موارد، كودك مرتكب جرم مى‌شود و من او را مى‌زنم. آيا اين كار جايز است؟

فرمودند: چه مقدار مى‌زنى؟ گفتم: صد ضربه. حضرت با تعجّب فرمود: صد ضربه؟!! به مقدار حدّ زنا؟!! و اين گفته را دو مرتبه تكرار فرمود.

گفتم: پس، چه مقدار بايد بزنم؟ فرمودند: يك ضربه. عرض كردم: در اين صورت، از من تبعيت نمى‌نمايد، و مشكلاتى پديد خواهد آمد. فرمودند: دو ضربه، و اين سؤال و جواب ادامه يافت تا جايى كه حضرت فرمودند: پنج‌

[١]. النهاية، ص ٧٣٢.

[٢]. المهذّب، ج ٢، ص ٥٥٢.

[٣]. مبانى تكملة المنهاج، ج ١، ص ٣٤٠؛ «لا بأس بضرب الصبى تأديباً خمسة أو ستّة مع رفق».

[٤]. سيد عبدالاعلى سبزوارى، مهذّب الاحكام، ج ٢٨، ص ٣٧.

[٥]. محمّد بن حسن حرّ عاملى، وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٥٨١، باب ٨ از ابواب بقية الحدود، ح ١.