تنبيه بدنى كودكان - حسينى خواه، سيدجواد - الصفحة ١٩٥ - ب - روايات معصومان

ممكن است در مورد اين روايت گفته شود: اين حديث، به بحث فعلى ما كه تنبيه كودك در جهت تربيت است، مربوط نمى‌شود؛ چرا كه روايت به باب ارتداد مربوط مى‌شود كه داراى حدّ خاصّ است. و بحث ما در ارتباط با كودكى است كه مرتكب معاصى و اعمالى كه در شريعت براى آن‌ها حدّ تعيين شده است، نشود. با اين حال، روايت فوق با چشم‌پوشى از اشكال سندى‌اش، مى‌تواند تاييدى باشد بر اين مطلب كه در اسلام و فقه اماميه، تنبيه بدنى كودكان به عنوان عملى مجاز شمرده شده است.

از ديگر رواياتى كه براى جواز تنبيه بدنى كودكان به آن استدلال شده، اين روايت است:

١- ٤ «عن النبى (ص) فيما أوصى به أمير المؤمنين (ع): لا تضربنّ أدباً فوق ثلاث، فإنّك إن فعلت فهو قصاص يوم القيامة». [١]

سند حديث: اين روايت در جوامع روايى شيعى يافت نمى‌شود؛ بلكه در جوامع روايى اهل سنّت موجود است و ميزان الحكمة آن را از كتاب تنبيه الخواطر (مجموعه ورّام) نقل كرده است. علاوه آن‌كه راويان حديث نيز مشخّص نيستند. لذا، اين حديث از صحّت سند برخوردار نيست.

فقه الحديث: در اين روايت آمده است كه پيامبر گرامى اسلام (ص) در بخشى از توصيه‌هاى خود به اميرمؤمنان على (ع) فرمود: براى تأديب بيش از سه ضربه نزن؛ پس، اگر اين كار را انجام دادى، در روز قيامت قصاص خواهى شد.

كسانى كه به اين روايت استدلال مى‌كنند، قائل‌اند در اين روايت، مسأله جواز تنبيه بدنى كودكان امرى مسلّم دانسته شده و فقط به مقدار آن اشاره شده است. اما بر اين روايت، مى‌توان اشكال كرد؛ به اين صورت كه گفته شود: در اين حديث، لفظ «صبى» و كودك نيامده است تا جواز تنبيه بدنى كودك از آن قابل استفاده باشد. علاوه آن‌كه تأديب، اختصاص به كودكان ندارد تا گفته شود، اين روايت درباره‌ى كودكان است؛ چه آن‌كه گاه غير كودكان نيز به خاطر ارتكاب اعمالى تأديب مى‌شوند؛ لذا، مؤلّف‌

[١]. محمّد رى‌شهرى، ميزان الحكمة، ج ٢، ص ٧٤٢، ح ٣٤٦٠ به نقل از: تنبيه الخواطر، ج ٢، ص ١٥٥.