«موسى بن جعفر»: موسى بن جعفر بن وهب البغدادى است كه هم شيخ طوسى و هم نجاشى رحمهما الله او را در كتاب‌هاى خود نام مى‌برند؛ امّا ذكرى از وثاقت او نمى‌كنند. [١]

«أبى جعفر»: يا «احمد بن محمّد بن خالد البرقى» است و يا «احمد بن محمّد بن عيسى الأشعرى»، كه هر دو از ثقات مى‌باشند.

«الحسن بن الحسين اللؤلؤى»: پاره‌اى از رجاليان او را تضعيف كرده‌اند [٢]، امّا نجاشى رحمه الله او را توثيق مى‌كند [٣]؛ و به نظر ما، هرگاه بين توثيق نجاشى رحمه الله و اقوال ديگران تعارض واقع شود، قول نجاشى رحمه الله مقدّم مى‌شود.

«الحسن بن على بن فضاّل»: حسن بن على بن فضّال ابتدا فطحى مذهب و قائل به امامت عبداللَّه بن جعفر عليه السلام بوده است؛ امّا هنگام مرگش از آن رجوع كرده و معتقد به امامت موسى بن جعفر عليهما السلام شده است. شيخ طوسى رحمه الله در مورد او مى‌نويسد: «روى عن الرضا عليه السلام وكان خصيصاً به، كان جليل القدر، عظيم المنزلة، زاهداً ورعاً، ثقة في الحديث وفي رواياته ...» [٤]؛ وى بنا بر قولى از اصحاب اجماع نيز مى‌باشد. [٥]

«عبداللَّه بن بكير» نيز از اصحاب اجماع بوده‌ [٦] و ذكر او و «محمّد بن مسلم» كه از اجلّاى روات است در روايت پنجم گذشت.

معناى روايت: هر چيزى كه از نماز و طهارتت گذشت و بعد آن را به يادآوردى، بنا را بر انجام آن بگذار و لازم نيست كه آن را اعاده نمايى.

براى آن كه اين روايت بر قاعده فراغ و تجاوز دلالت نمايد، بايد «فذكرته تذكّراً»

[١]- ر. ك: احمد بن على نجاشى، رجال النجاشى، ص ٤٠٦، شماره ١٠٧٦؛ محمّد بن حسن طوسى، الفهرست، ص ٢٤٣، شماره ٧١٩.

[٢]- ر. ك: سيّد ابوالقاسم موسوى خوئى، معجم رجال الحديث، ج ٤، صص ٣٠٨- ٣١١، شماره ٢٧٨٤.

[٣]- در مورد او مى‌نويسد: «كوفيّ، ثقة، كثير الرواية، له كتاب مجموع نوادر.»؛ ر. ك: رجال النجاشى، ص ٤٠، شماره ٨٣.

[٤]- الفهرست، ص ٩٨، شماره ١٦٤؛ ر. ك: احمد بن على نجاشي، رجال النجاشى، ص ٣٤، شماره ٧٢؛ سيّد ابوالقاسم موسوى خوئى، معجم رجال الحديث، ج ٥، ص ٤٤، شماره ٢٩٨٣.

[٥]- محمّد بن حسن طوسى، اختيار معرفة الرجال المعروف برجال الكشّى، ص ٥٩٩، شماره ١٠٥٠.

[٦]- محمّد بن حسن طوسى، اختيار معرفة الرجال المعروف برجال الكشّى، ص ٤٤١، شماره ٧٠٥.