قاعده فراغ وتجاوز

مقدّمه ناشر

پيشگفتار

كليّات

مقدّمه

تعريف اجمالى دو قاعده

ادلّه قاعده فراغ و تجاوز

1- اجماع عملى

2- سيره متشرّعه

3- سيره عقلائيّه

4- اثبات حجيّت قاعده به ملاك اصالة الصحّة

5- ادلّه محقّق همدانى رحمه الله

6- اخبار و روايات

مقصود از شكّ در شيء چيست؟

وحدت يا تغاير قاعده فراغ و قاعده تجاوز

بخش اول بررسى تعدّد قاعدهدر مقام ثبوت

ادلّه قائلين به تعدّد قاعده

دليل اوّل عدم وجود قدر جامع بين دو قاعده

بيان اوّل نظر محقّق نائينى رحمه الله

كلام شيخ انصارى رحمه الله

اشكالات وارد بر كلام شيخ انصارى رحمه الله

1- اشكالات ميرزاى نائينى رحمه الله

اشكال محقّق خوئى رحمه الله بر نظر محقّق نائينى رحمه الله

اشكال محقّق عراقى رحمه الله بر نظر محقّق نائينى رحمه الله

نتيجه نزاع و احتمالات موجود

تحقيق مسأله

2- اشكال محقّق عراقى رحمه الله بر نظر شيخ انصارى رحمه الله

3- اشكال محقّق اصفهانى رحمه الله بر نظر شيخ انصارى رحمه الله

تحقيق مطلب در بيان اوّل

بيان دوّم در دليل اوّل

بيان سوّم در دليل اوّل

اشكالات اين ديدگاه

نتيجه دليل اوّل

دليل دوّم اجتماع لحاظ آلى و استقلالى در شيىء واحد

اشكالات وارد بر دليل دوّم

1- ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

اشكال ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

2- ديدگاه محقّق خوئى رحمه الله

دليل سوّم محذور جمع بين معناى حقيقى و مجازى

اشكالات وارد بر دليل سوم

1- ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

2- ديدگاه محقّق خوئى رحمه الله

دليل چهارم محذور تدافع

اشكالات وارد بر دليل چهارم

ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

ديدگاه محقّق خويى رحمه الله

مناقشه در ديدگاه محقّق خويى رحمه الله

ديدگاه استاد در مورد دليل چهارم

نتيجه بحث در مقام ثبوت

بررسى نظريه رجوع شكّ در صحّت به شكّ در وجود

بخش دوم بررسى تعدد قاعدهدر مقام اثبات

بررسى مقام اثبات در تعدّد قاعده فراغ و تجاوز

ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله در خصوص جعل قاعده فراغ و تجاوز

اشكالات وارد بر ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

مقدّمات بحث مقام اثبات

بررسى روايات

الف) روايات قاعده تجاوز

ب) روايات قاعده فراغ

نقد مبناى مرحوم امام خمينى در تعدّد دو قاعده

فارق قاعده تجاوز و فراغ

1- اجزاى غير مستقلّه

2- جزء اخير مركّب

ديدگاه مرحوم امام خمينى رحمه الله در استفاده قاعده تجاوز از روايات

بررسى روايت موثّقهى بكير بن اعين

ثمره بحث تعدّد يا وحدت دو قاعده

بخش سوم تنبيهات دو قاعدهفراغ و تجاوز

تنبيه اوّلجريان قاعده فراغ و تجاوز در همهى ابواب فقه

بررسى عموميّت قاعده تجاوز

بررسى قاعده تجاوز در طهارات ثلاث

عدم جريان قاعده تجاوز در وضو

اشكالات محقّق عراقى رحمه الله بر نظر شيخ انصارى رحمه الله

اشكالات وارد بر ديدگاه محقّق عراقى رحمه الله

بررسى ديگر وجوه جمع بين صحيحه و موثقه

نظر برگزيده در جمع بين موثّقه و صحيحه زراره

بررسى جريان قاعده تجاوز در غسل و تيمّم

نظر مرحوم امام خمينى در مورد جريان قاعده تجاوز در غسل

تنبيه دوّمبررسى جريان قاعده تجاوز در جزء الجزء

ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

ديدگاه مرحوم محقّق اصفهانى

تنبيه سومجريان قاعده فراغ و تجاوز در جزء اخير مركّب

ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

مناقشه در ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

اشكالات محقّق خويى بر ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

مناقشه در نظريه مرحوم نائينى

بررسى ديدگاه صاحب منتقى الاصول

اشكالات وارد بر نظر صاحب منتقى الاصول

تنبيه چهارمجريان قاعده تجاوز و فراغدر مورد شكّ در صحّت اجزاء

الف- جريان قاعده تجاوز

ب- جريان قاعده فراغ

نظر برگزيده

تنبيه پنجممنظور از محلّ، در قاعده تجاوز چيست؟

ادلّه اختصاص قاعده تجاوز به محلّ شرعى

منظور از «غير» در قاعدهى تجاوز چيست؟

ديدگاه شيخ انصارى رحمه الله

ديدگاه محقّق اصفهانى رحمه الله

نظر برگزيده

تنبيه ششمبررسى اعتبار دخول در غير در قاعده فراغ و تجاوز

بررسى اعتبار دخول در غير در مورد قاعده تجاوز

بررسى شرعى يا عقلى بودن شرط دخول در غير

بررسى اعتبار دخول در غير در مورد قاعده فراغ

جهات موجود در مسأله

بررسى جهت اوّل (وجود روايات مطلق)

بررسى جهت دوّم (وجود روايات دالّ بر تقييد)

بررسى جهت سوّم (رفع يد از تقييد)

تنبيه هفتمجريان قاعدهى تجاوز و فراغ در مورد شكّ در شرايط

احتمالات موجود در مسأله

بررسى حكم قسم اوّل

اقوال موجود در قسم اوّل

ديدگاه مرحوم محقّق نائينى

نقد ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

ديدگاه مرحوم محقّق عراقى

اشكالات ديدگاه محقّق عراقى رحمه الله

بررسى حكم قسم دوّم

ديدگاه صاحب منتقى الاصول

اشكالات نظر صاحب منتقى الاصول

بررسى حكم قسم سوّم

بررسى حكم قسم چهارم

تنبيه هشتمرخصت يا عزيمت بودن لزوم مضىّو عدم اعتناى به شكّ در قاعده تجاوز

احتمالات موجود در مسأله

ديدگاه محقّق عراقى رحمه الله

اشكال صاحب منتقى الاصول بر ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

نقد اشكالات مرحوم صاحب منتقى الاصول

فهرست منابع

قاعده فراغ وتجاوز - حسينى خواه، سيدجواد - الصفحة ١٠ - مقدّمه ناشر

مقدّمه ناشر

خداوندا حمد و سپاس ترا سزد كه جامع همه محامدى، تو آن حميد وحيدى كه همگان از فهم جلالت عاجز وعارفان در طريق معرفتت حيران‌اند، چگونه تور ا ستايم كه اوليائت چنين سُرايند:

عجز الواصفون عن صفتك‌

ما عرفناك حق معرفتك‌