شرح الإشارات و التنبيهات - الرازي، فخر الدين - الصفحة ٣٩ - روش تصحيح كتاب
روش تصحيح كتاب:
براى تصحيح بخش منطق اين كتاب فقط توانستيم از نسخههاى خطّى شماره ١٨٤٧، ٥٢٨٥، ٥٢١٢ كتابخانه مجلس شوراى اسلامى، ٨٨٤١ كتابخانه آستان قدس رضوى، ٣٨ ج كتابخانه دانشكده الهيّات دانشگاه تهران، ١٨٨٩ كتابخانه خدابخش در شهر پتنه هند استفاده كنيم، و باقى نسخههائى كه در اختيار داشتيم فاقد بخش منطق بودند، و بنابراين تصحيح بخش منطق اين كتاب بر اساس شش نسخه خطّى به انجام رسيد كه در ميان اين نسخهها نسخه ١٨٤٧ كتابخانه مجلس شوراى اسلامى نسخهاى كامل، خوانا و كم غلط است و چنانچه متذكر شديم بخش منطق آن توسط مرحوم محمد طاهر تنكابنى مقابله و تصحيح شده است. به علاوه بخش حكمت اين نسخه با نسخه شماره ٦٨٩ كتابخانه آستان قدس رضوى كه نسخهاى قديمى، متقن و معتبر است، ولى متأسّفانه فاقد بخش منطق مىباشد، هماهنگى كامل داشته و از طرف آن تأييد مىشود. بنابراين در كار تصحيح كتاب اين نسخه را بر ساير نسخهها ترجيح داده و از روى آن استنساخ كرديم. امّا چون اين نسخه با وجود مرجّحاتى كه دارد نسخهاى قديمى و خالى از اشتباه هم نيست، نتوانستيم آن را به طور مطلق به عنوان نسخه اساس قرار دهيم، و بنابراين شيوه تصحيح انتقادى را برگزيديم. يعنى در مواردى كه كاتبان نسخهها در ضبط كلمات اتّفاق رأى داشتند اجماع آنها را محترم شمرديم، و در مواردى كه با هم اختلاف داشتند با در نظر گرفتن عواملى از قبيل: درجه اعتبار و وثاقت نسخهاى نسبت به نسخه ديگر، استقامت تعبير، وضوح معنى و هماهنگى با سبك بيان مؤلّف، در ترجيح نسخهاى بر نسخه ديگر و انتخاب كلمات متن و گزين كردن نسخه بدلها سعى و تلاش خود را مبذول داشتيم، و اميدواريم با همه نقصها و كمبودهائى كه با آن مواجه بودهايم توانسته باشيم متنى صحيح و قابل اعتماد و نزديك به آنچه مورد نظر مؤلّف بوده است ارائه كنيم.
امّا در مورد متن كتاب «الاشارات و التنبيهات» يعنى عبارتهاى ابن سينا لازم به ذكر است كه نسخههاى مورد اعتماد ما به جز نسخه شماره ٥٢١٢ كتابخانه مجلس شوراى اسلامى فقط اوائل عبارات شيخ الرّئيس را در آغاز هر فصل آورده و به دنباله آن با عبارت «إلى آخره» اشاره كردهاند، و بنابراين فاقد عبارات متن مىباشند. براى تكميل استفاده خوانندگان محترم تصميم گرفتيم عبارات متن را به طور كامل در آغاز هر فصل بياوريم و براى وصول به اين مقصود چارهاى نداشتيم جز آنكه عبارات ابن سينا كه در نسخه شماره ٥٢١٢ به طور كامل آمده است را با عبارات ايشان كه در ساير نسخهها در لابلاى شرح آمده است و با نسخه تصحيح شده كتاب «اشارات» به اهتمام استاد محمود شهابى چاپ دانشگاه تهران، و نسخههاى چاپى شرح اشارات خواجه نصير الدّين طوسى چاپ مصر به تصحيح سليمان دنيا و چاپ ايران