احكام عمومى عقود و قراردادها - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ١٩١ - ٢- خيارات يا حقّ فسخ معامله
امّا اگر بهاى حيوان در معامله خود يك حيوان باشد، اين خيار براى فروشنده نيز هست. و هنگامى كه بها در معامله، حيوان باشد و كالاى خريدارى شده چيز ديگرى غيراز حيوان باشد، خيار فسخ فقط مخصوص فروشنده است.
٢- اگر در خلال ايّام سهگانه خيار براى حيوان عيب و يا نقص رخ دهد، به شرط آنكه ناشى از بىاحتياطى و سهلانگارى مشترى نباشد، خيار باقى است و براى او حقّ فسخ و پس دادن حيوان وجود دارد.
٣- به نظر مىرسد علّت اين حكم وحكمت تشريع خيار حيوان تا سه روز اين است كه اگر حيوان عيبى يا بيمارى داشته باشد، معمولًا در خلال سه روز مشخّص مىشود. امّا اگر عيبى وجود داشته باشد كه بعداز گذشت مدّتى بيش از سه روز مشخّص مىشود، متون دينى دراين باره بيانى ندارند، اگرچه اولى شرط كردن خيار تا اين مدّت است. بلى در متون دينى آمده است كه بعضى از عيبهايى كه بعداز گذشت يكسال ظاهر مىشود مانند جنون، خيار آن نيز تا يكسال است.
سوم- خيار شرط؛ اين خيار با شرط كردن دوطرف قرارداد يا يكى از آنها ثابت مىشود، بصورتى كه هردو يا يكى از ايشان در خلال مدّت معيّن (مذكور در شرط و مورد توافق طرفين) حقّ فسخ معامله را دارند بنابراين، طرف دارنده خيار مىتواند در مدّت زمان شرط شده، قرارداد را- حتّى بدون ارائه دليل- فسخ كند.
روايتى كه در ادامه مىآيد اين خيار را براى ما روشن مىكند:
از امام صادق عليه السلام درباره مردى سؤال شد كه احتياج پيدا مىكند