يس اسماى حسناى الهى - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٢٢٧ - «لعل» و معناى جزميت يا ترديد؟

كرده باشد، ولى سلّول بدنش غلط كار كند! حال چه كسى به او گفته كه غلط كار كند، من نمى‌دانم! چه كسى به ميلياردها سلّولِ ديگر بدن مى‌گويد:

«خوب كار كن!» و به اين يكى مى‌گويد: نادرست كار كن و مشكل درست كن!؟

نه! اين كه گفتم: نمى‌دانم، مى‌دانم! او همان ربّ مهيمن و مدبّر است. او همان خداوند- سبحانه وتعالى- است كه/ ب‌هستى نام از او يافت؛ نام و قوام و استحكام و انجام از او يافت!/

بنابراين تقوا باعث نزول و تداوم رحمت‌هاى الهى مى‌شود.

«لعلّ» و معناى جزميّت يا ترديد؟

در آيه‌ى شريفه‌ى ياد شده عبارت: «لَعَلَّكُمْ تُرْحَموُنَ» آمده است.

معناى «لعلّ» چيست؟

گفته‌اند: لعلّ با آنكه معناى ترديدآميز دارد، ولى در قرآن، براى تأكيد است؛ «لَعَلَّكُمْ تُرْحَموُنَ» يعنى حتماً مورد رحمت قرار مى‌گيريد.

بعضى ديگر گفته‌اند: «لعلّ» به معناى «تَرَجّى‌» و «اميدوارى» است؛ يعنى احتمال دارد مورد رحمت قرار بگيريد و حتميّتى در كار نيست.

بنده خيال مى‌كنم معناى «لَعَلَّ» در قرآن، مفهومى بين اين دو معنى است:

يعنى «لَعَلَّ» سنّت الهى را بيان مى‌كند؛ ولى براى خدا، هيچ سنّتى الزام‌آور نيست؛ خدا بالاتر از سنّت‌هاست. فقط اگر خداوندْ وعده‌اى دهد، حتماً انجام خواهد شد و تعابيرى چون‌ «وَعْدٌ غَيْرُ مَكْذُوبٍ» [١] و «إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيْهِ‌ الْقَوْلُ» [٢] ناظر به همين حتميّت و جزميّت است؛ امّا اگر سنّتِ مرسومى چون سوزانندگى آتش از سوى حضرت حق بنياد نهاده شده باشد، اين‌گونه نيست‌