المباحث الاصولية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧ - مبحث مقدمه واجب

٣- مقدّمه وجود و مقّدمه صحّت و مقدّمه وجوب و مقدّمه علم‌

مقدّمه بلحاظ كيفيّت و نحوه توقّف ذو المقدّمه بر آن چهار قسم است:

١- مقدّمه وجود.

٢- مقدّمه صحّت.

٣- مقدّمه وجوب.

٤- مقدّمه علم.

مقدّمه وجود: آنستكه، وجود ذو المقدّمه موقوف بر آن باشد، مانند:

طىّ طريق نسبت به رسيدن به مقصد يا نظير اجزاء نسبت به كلّ.

مقدّمه صحّت: آنستكه، صحّت ذو المقدّمه وابسته بآن باشد مانند:

وضوء نسبت به نماز.

مقدّمه وجوب: آنستكه، وجوب ذو المقدّمه مرتبط بآن باشد مانند:

استطاعت نسبت به وجوب حجّ.

مقدّمه علم: آنستكه، علم به تحقّق ذو المقدّمه يا علم به امتثال ذو المقدّمه موقوف بآن باشد، مانند:

خواندن نماز به چهار جانب نسبت به نماز بطرف قبله.

از ميان اين چهار قسم تنها مقدّمه وجود محلّ نزاع است و آن سه مقدّمه ديگر داخل در حريم بحث نيستند:

امّا خروج مقدّمه الوجوب از محلّ نزاع: جهتش اينستكه، وقتى فرض نموديم مقدّمة الوجوب آنستكه، پس از تحقّقش ذو المقدّمه واجب مى‌گردد، ديگر معنا ندارد پس از واجب شدن ذو المقدّمه در وجوب مقدّمه بحث و نزاع كنيم، زيرا قائل شدن بوجوب آن در اين هنگام بلحاظ تحصيل حاصل بودن مستحيل مى‌باشد، از اينرو جائى براى اين بحث نيست كه بگوئيم: