المباحث الاصولية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٧ - ادلّه منكرين مفهوم در شرط

اگر جملات شرطيّه واجد چنين اطلاقى باشند آن هم در تمام موارد البتّه در دلالتش بر افاده مفهوم جاى شبهه‌اى نخواهد بود، منتهى كلام در اينستكه، انعقاد چنين اطلاقى آن هم بطور كلّى و در تمام موارد معلوم نيست.

البتّه بطور ندرت ممكنست در بعضى از جملات شرطيّه اينطور باشد ولى، با اينمقدار نميتوان اثبات قاعده نمود بلكه امكان دارد دلالت مفهوم در اينموارد نادره معلول قرينه يا امر ديگرى باشد.

ادلّه منكرين مفهوم در جملات شرطيّه‌

ايشان براى انكار مفهوم در جملات شرطيّه سه دليل اقامه كرده‌اند:

١- ايندليل منسوب است به مرحوم علم الهدى سيّد مرتضى، ايشان فرموده‌اند:

تأثير شرط عبارتست از، تعليق جواب بر شرط، مانند مثال قبل كه تأثير مجيئ و اثر آن وجوب اكرام است.

حال مى‌گوئيم: بعدى ندارد شيئ ديگرى همين اثر را نيز داشته و باين اعتبار براى نيابت از شرط صالح باشد و با وجود اين احتمال علّيت منحصره را نميتوان براى شرط اثبات كرد و اين معنا احتمال محض نبوده بلكه در شرع انور و عرف نيز باثبات رسيده است.

امّا مثال آن در شرع: در آيه شريفه‌ «وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجالِكُمْ» حق تعالى ميفرمايد:

براى اثبات موضوعات و امور خارجى به شهادت دو عادل متمسّك شويد.

با توجّه به اين معنا مى‌گوئيم:

شهادت يك عادل كافى نبوده و با آن موضوعات خارجى اثبات نميشود، مگر آنكه شهادت عادلى ديگر بآن ضميمه گردد، پس ضميمه شاهد