المباحث الاصولية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩١ - حجّيت ظواهر

لازم نيست ترتيبى كه بين آنها در روايات ذكر شده مراعات كنيم، چه آنكه مناط اقربيّت به ذات المزيه نسبت بواقع است.

مبحث اجتهاد و تقليد

اجتهاد در لغت تحمّل مشقّت است و اصطلاحا عبارتست از:

استفراغ الوسع در تحصيل ظن بحكم شرعى.

بحث اوّل اقسام اجتهاد

اجتهاد بر دو قسم است:

١- مطلق.

٢- تجزى.

مطلق آنستكه، بواسطه‌اش شخص بر استنباط احكام فعلى از طريق اماره يا اصل معتبر قدرت پيدا كرده باشد.

تجزى آنستكه، قدرت بر استنباط برخى از احكام باشد.

مخفى نماند كه اجتهاد مطلق هم ثبوتا ممكن بوده و هم در خارج تحقّق يافته است و اگر در مسئله‌اى نسبت به ترجيح يا تعيين آن فقيه تمكّن نداشته باشد، نه از جهت آنستكه، در تحصيل حكم و فحص از دليل تقصير كرده، بلكه جهتش آنستكه، بلحاظ نبودن دليل يا در دسترس نبودنش فحص مجتهد بجائى نرسيده است؛ بنابراين، منافات ندارد كه به چنين شخصى مجتهد مطلق بگوئيم.

امّا تجزى در اجتهاد از آن در سه مسئله سخن گفته ميشود: