المباحث الاصولية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٥ - حجّيت ظواهر

خودش كاشف از رأى معصوم است.

بايد توجّه داشت الفاظ اجماع نيز در مقام نقل از حيث صراحت و عدم صراحت با يكديگر فرق دارند مثل:

اجمعت الاصحاب و اتّفقت العلماء و لا نعرف فيه خلافا و ديگر الفاظ آن.

مقدّمه سوّم [نقل سبب و مسبب در اجماع توسط ناقل‌]

اگر نقل اجماع بطورى باشد كه ناقل هم سبب را نقل كرده و هم مسبّب را در صورتى كه بطور محسوس اين امر صورت گيرد اشكالى نيست كه ادلّه حجّيت خبر واحد آنرا شامل ميشوند، منتهى در زمان غيبت اين‌گونه نقل امر موهون و بى‌اساسى است.

مقصود از نقل سبب، نقل آراء علماء بوده و مراد از مسبّب، رأى امام معصوم عليه السّلام مى‌باشد.

و نيز اگر سبب را بطور محسوس نقل كند و از نظر منقول اليه نيز آراء سبب براى كشف قول معصوم عليه السّلام باشند در اينجا منقول اليه با آن معامله اجماع محصّل يعنى اجماعى كه خودش تحصيل كرده را مى‌كند، يعنى ملتزم ميشود كه مسبّب آن يعنى رأى معصوم عليه السّلام ثابت است.

امّا اگر نقل اجماعى بصورت نقل مسبّب بوده بدون اينكه از اسباب محسوسه تحصيل شده باشد، بلكه استناد ناقل به ملازمات عقليّه كه از نظر خودش ثابت است باشد نه بنظر منقول اليه در حجّيت اينقسم از نقل اجماع اشكال بوده ولى حق از نظر ما اينستكه ادلّه حجّيت خبر واحد وافى به حجّت بودن آن نيست زيرا عمده دليل خبر واحد بناء عقلاء و سيره ايشان است كه بخبر عمل مى‌كنند، در حاليكه قدر متيقن از اين سيره غير صورت مذكوره است، چنانچه آيات و اخبار كه از جمله ادلّه ديگر خبر واحد هستند از اين صورت منصرف مى‌باشند، مخصوصا در جائى كه منقول اليه مبناى ناقل را در