المباحث الاصولية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠١ - تجرّى و حكم آن

٢- انقياد: آنستكه، عبد آنچه را كه احتمالا مطلوب مولى است بياورد، اعم از آنكه در واقع مطلوب بوده يا مطلوب نباشد.

٣- عصيان: آنستكه، عبد آنچه را كه علم دارد مبغوض مولى است بياورد.

٤- تجرى: آنستكه، عبد آنچه را كه دانسته يا احتمال مبغوضيّتش را مى‌دهد بياورد، يا آنچه را كه احتمالا مطلوب است ترك كند؛ بنابراين، اطاعت در مقابل عصيان و انقياد در قبال تجرى قرار مى‌گيرد.

المباحث الاصولية ؛ ص١٠١

واضح است كه اطاعت موجب ثواب و اجر بوده، و عصيان باعث عقاب مى‌باشد، چنانچه بديهى است انقياد موجب مدح و تحسين است.

امّا تجرى: بين ارباب دانش در حكم تجرى اختلاف بوده و حضرات در اينمسئله سه رأى دارند.

١- تجرى حرام نيست، اينحكم رأى برخى از اعاظم همچون مرحوم شيخ انصارى است.

٢- تجرى حرام است، چنانچه بعضى از جمله مرحوم صاحب كفاية بآن قائل شده‌اند.

٣- در برخى از موارد حرام، و در بعضى از موارد حرام نيست و آن رأى مرحوم صاحب فصول است.

محل نزاع‌

هر فعلى كه از فاعل صادر ميشود، داراى دو جهت از حسن و قبح مى‌باشد:

١- حسن و قبح فعلى.

٢- حسن و قبح فاعلى.

مقصود از حسن فعلى وجوب و استحباب در فعل است كه بواسطه آن‌