اساس الصرف، مشتمل بر امهات مسائل علم صرف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٣ - قواعد و احكام تصغير

و امّا تصغير در تثنيه مذكر و مؤنث همان لفظ مفرد ميباشد لكن الف عوض را حذف كرده سپس الف و نون تثنيه را در آخر آنها مى‌آوريم پس در تثنيه مذكر ذييّان و در تثنيه مؤنث تيّيان ميگوئيم.

و امّا تصغير در موصولات:

الفاظ موصول شش است بقرار ذيل‌

مفرد مذكّر الّذي (آنچنان دو مرديكه) تثنيه مؤنث اللتان (آنچنان دو زنيكه)

تثنيه مذكر الّلذان (آنچنان دو مرديكه) تثنيه مؤنث اللتان (آنچنان دو زنيكه)

جمع مذكر الّذين (آنچنان مردانيكه) جمع مؤنث اللاتى (آنچنان زنانيكه)

امّا تصغير الّذى الّذّيا ميشود بدين كيفيت كه چون اوّل را مضموم نكرديم الفى در آخر بعوض آن درآورديم سپس ياء تصغير را در مرتبه سوّم درمى‌آوريم (الف و لام اوّل حساب نيست چون زائده لازمه است. پس آنرا لذى فرض كرديم) سپس ياء تصغير را در ياء اصل كلمه ادغام كرده و ياء اصل را مفتوح خوانديم تا الف عوض در آخر محفوظ باشد الّذّيا شد يعنى آنچنان مرد كوچكيكه و بهمين قياس است الّتى و در تثنيه آن فقط الف عوض را حذف كرده الف و نون تثنيه را اضافه مى‌كنيم.

و در تصغير الّذين الّلذيون گفته‌اند بمعناى آنچنان مردان كوچكى و در تصغير الّلاتى الّلويتا گفته‌اند و الف اصلى را بواو قلب كرده‌اند بمعنا آنچنان زنان كوچكى كه.

و امّا ضمائر مانند هو، هما، هم، ها، هما، هنّ و نظير آنها از الفاظ ديگر را مصغّر نكرده و اين قاعده را در آنها جارى ندانسته‌اند.

تمرين‌

در روايات ذيل كه از حضرات ائمه معصومين عليهم السلام نقل شده است اسماء منسوبه و غير منسوبه، مصغّر و مكبّر را تعيين كنيد.