اساس الصرف، مشتمل بر امهات مسائل علم صرف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٤ - اشمام و احكام آن

سهل التّلفّظ است بنابراين وقف روم در آن جايز نيست ولى سيبويه و ديگران اين قسم از وقف را همانطوريكه در مرفوع و مجرور جارى دانسته‌ند در فتحه نصبى نيز تجويز كرده‌اند.

اشمام و احكام آن‌

اشمام عبارتست از اينكه هيئت و شكل دهان را در وقت حذف حركت بصورتى درآورند كه حركت را تلفّظ مى‌كنند و نه بطور مخفى و نهانى و علامت آن نقطه‌اى است كه در مقابل حرف مى‌گذارند باين صورت (.).

برخى از اهل تحقيق فرموده‌اند: جهت اينكه در اينقسم از وقف علامت نقطه است و در وقف روم خط اينستكه اشمام بلحاظ اينكه در آن نه بحركت ظاهر تلفّظ ميشود و نه بخفىّ بخلاف وقف روم كه حركت را بطور نهانى و مخفى مى‌آورند لا جرم اشمام از روم ضعيف‌تر بوده فلذا علامتش را هم نقطه قرار داده‌اند كه از خطّ ضعيف‌تر است.

و امّا احكام آن‌

الف: اتّفاق نحاه و ادباء است كه حركت كسره و جرّ را وقف اشمام نمى‌كنند و اين عمل جايز نيست اگرچه به كوفيّون نسبت داده شده كه ايشان آنرا تجويز كرده‌اند ولى مرحوم نجم الائمّه در شرح شافيه آنرا وهم و غلط دانسته و فرموده احدى از نحاه بآن قائل نشده‌اند و اين نسبت صحيح نيست.

امّا در حركت ضمّه و رفع وقف اشمام جايز است و در تعليل آن چنين گفته‌اند: آلت و وسيله نشان دادن ايندو حركت لب ميباشد و چون در وقف اشمام مقصود از تصوير دهان اينستكه هيئت تلفظ حركت را نشان دهند تا