مسائلى که در اطراف بعثت و بعدهاى مختلفى که این پدیده دارد، امکان ندارد که ما حتى آن مقدار ضعیفى که فهمیدیم، بتوانیم در این مجالس بیان کنیم. اصل بعثت چى هست؟ نزول وحى یعنى چه؟ کیفیت نزول وحى چى هست؟ اینها از امورى است که سربسته و دربسته باقى مى‌ماند. آنچه که ما از بعثت مى‌توانیم بفهمیم برکاتى است که از این پدیده حاصل شده است و مع‌الاسف براى خاطر گرفتارى‌هایى که در زمان خود رسول اکرم بود، در مدینه آنهمه گرفتارى‌ها که نتوانست پیغمبر در آنجا آنطور که بخواهد عمل بکند و در مدینه آنهمه جنگ که از اول ورود ایشان تا آخر مبتلابهشان بودند نشد که یک حکومتى که دلخواه خود ایشان بود عرضه کند و نه آن معارفى که دلخواه خود ایشان بود عرضه کند به بشر، بعد قرآن آمد و قرآن همه چیز است، اما بیانات خود ایشان براى ابتلائاتى که داشتند نشد و آن حکومتى که دلخواه خود ایشان هم بود نشد و حتى در حجاز هم نتوانستند براى خاطر آن مخالفت‌هایى که مى‌شد انجام دهند و پس از ایشان هم حضرت امیر سلام الله علیه ابتلائشان بیشتر از ایشان بود و ما باید این تاسف را به گور ببریم که نگذاشتند آنطورى که حضرت امیر مى‌خواست حکومت تشکیل بدهد. جنگ‌هایى که در داخل پیش آوردند آنهایى که مدعى اسلام بودند و با اسم اسلام با ایشان معارضه کردند و با اسم اسلام، اسلام را کوبیدند و با اسم قرآن کریم ایشان را از مقصد باز داشتند، اگر آن حیله‌اى که معاویه و عمر و عاص به کار برده بودند، آنهایى که از طبقه مقدسین به اصطلاح بودند مانع نشده بودند از این که حضرت امیر بشکند آن حیله را و آن حیله شکسته مى‌شد، سرنوشت اسلام غیر از این بود که حالا هست، نه غیر از آن بود که بعدها بود. شاید قضایاى امام حسن سلام الله علیه و آن ابتلائاتى که او پیدا کرد و قضیه کربلا پیش نمى‌آمد و جرم گناه همه این امور به گردن آن مقدسین نهروان بود که لعنت خدا از ابد تا... با آنها باشد. اگر آن روز در خود زمان