در همین آیات وارد شده است، معکم یعنى همراه ماست، او اینجاست و ما اینجا. این معیت، مثلاً فلاسفه معیت قیومه مى‌گویند قیومه ولى مساله را حل مى‌کند؟ مثل معیت علت و معلول است؟ مثل معیت جلوه و ذى جلوه است؟ مسائل این نیست، متعمقین آخرالزمان هم به اندازه عمق ادراکشان بهتر از دیگران فهمیده‌اند والا حد قرآن آن است که انما یعرف القرآن من خوطب به این یعرف القرآن من خوطب به این نحو آیات است والا بعضى آیاتى که مربوط به احکام ظاهریه است و مربوط به نصایح است که همه مى‌فهمند، آنى که لایعرفه الامن خوطب به یعنى خود رسول اکرم، یعنى واسطه هم نمى‌تواند بفهمد، جبرئیل هم نتوانسته است. جبرئیل امین هم یک واسطه‌اى بوده است که خوانده است بر حضرت، این آیاتى که از غیب بر او وارد شده است و مامور شده است که برساند، اما آن هم من خوطب به نیست. من خوطب به فقط خود رسول اکرم است و دیگران هم که به واسطه آن نورى که از حضرت رسول صلى الله علیه وآله در قلب آن تعلیم نورانى‌اى که از قلب او به قلب خواص او بوده است، به واسطه او فهمیده‌اند. و اما دست امثال ما و بشر عادى کوتاه است از اینکه واقعاً بداند که هومعکم یعنى چه، چه معیتى است این؟ و هوالنورالسموات والارض الله نورالسموات والارض این چى است؟ نوالسموات چى است؟ چطور نور سموات است؟ ولهذا منورالسموات گفته‌اند و هیچ ربطى به آیه ندارد. تحول معنوى و تحول عرفانى که به واسطه قرآن پیدا شده است فوق همه مسائل است. و بشر، هر کس از یک بعد به قرآن نگاه کرده است و بعضى بعد ظاهرش را، بعد مسائل اجتماعى را، بعد مسائل سیاسى را، بعد مسائل فلسفى، بعد مسائل عرفانى، لکن آن بعد حقیقى که بین عاشق و معشوق است، آن سرى که بین خدا و پیغمبر اکرم است، آن یک مطلبى نیست که ماها بتوانیم بفهمیم چى است این سر. اینکه از حضرت باقرسلام الله علیه نقل شده است که فرموده است که من از صمد، تمام احکام و شرایع را، تمام حقایق را از صمد مى‌توانم نشر کنم، مساله هست این. البته ما هم از صمد مى‌توانیم اصول معارف را بفهمیم لکن او زائد بر این مسائل مى‌گوید.

در هر صورت کمال تاسف است براى انسان‌ها که نمى‌خواهند بدانند، در راه دانستن نیفتاده‌اند، در راه معرفت کتاب خدا قدم برنداشته‌اند، ارتباط با مبدا وحى برقرار نکردند که از مبدا وحى تفسیر بشود برایشان.

این ارتباط فقط بین رسول خدا و خدا بود و به تبع او هم بین خواصى که بوده‌اند. مسائل فلسفى هم همین طور، مسائل فلسفى هم وقتى شما فلسفه ارسطو که شاید بهترین فلسفه‌ها قبل از اسلام باشد، ملاحظه کنید مى‌بینید که فلسفه ارسطو با فلسفه‌اى که بعد از اسلام پیدا شده است فاصله‌اش زمین تا آسمان است در عین حالى که بسیار ارزشمند است در عین حالى که شیخ الرئیس راجع به منطق ارسطو مى‌گوید که تاکنون کسى نتوانسته در او خدشه‌اى بکند یا اضافه بکند، در عین حال فلسفه را وقتى که ملاحظه مى‌کنیم فلسفه اسلامى با آن فلسفه قبل از اسلام زمین تا آسمان فرق دارد.