زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٥ - رشد اخلاقى، شرط نخستين

و نيز بهترين «درسى» است كه مى‌توان به افراد متجاوز و مجرم داد، بعلاوه تنها «مجازاتى» است كه هيچ‌گونه واكنش نامطلوبى در افراد مجرم ايجاد نمى‌كند و آنها را به تجاوز جديد دعوت نمى‌نمايد.

مجموعه اين جهات است كه آن را به صورت يكى از مؤثرترين طرق براى پايان دادن به خصومتها و عداوتها درآورده است.

در قرآن مجيد مى‌خوانيم:

ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ احْسَنُ فَاذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَداوَةٌ كَا نَّهُ وَلِيٌ‌حَمِيمٌ* وَما يُلَقّيها الَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَما يُلَقّيها الّا ذُو حَظٍّ عَظيمٍ‌ [١]

بدى را با نيكى دفع كن، ناگاه (خواهى ديد) همان كسى كه ميان تو و او دشمنى است، گويى دوستى گرم و صميمى است! امّا جز كسانى كه داراى صبر و استقامتند به اين مقام نمى‌رسند. و جز كسانى كه بهره عظيم (از ايمان و تقوا) دارند به آن نايل نمى‌گردند.

در آيه نخست به اثر معجزآساى «دفع به احسن» (پاسخ گفتن بدى به نيكى) اشاره شده كه در پرتو آن مى‌توان بزرگترين دشمنان را به دوستان صميمى تبديل نمود.

سپس در جمله بعد تأكيد شده وصول به اين مقام تنها درخور آنهاست كه بهره وافرى از ايمان و تقوا و فضائل اخلاقى و سهم بزرگى از صبر و استقامت در برابر تمايلات نفسانى دارند، و اين هر دو حقيقتى است غير قابل انكار.

[١]. سوره فصّلت (٤١) آيه ٣٤ و ٣٥.