بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٦ - حكمت تحريم رباى معاملاتى
بلى روايت مضمره است، امّا از بقيّه رواياتى كه مىخوانيم، روشن مىشود كه اين روايت هم از ائمّه معصوم عليه السّلام است و شخصى مانند عبد الرّحمن بن الحجّاج، كسى نيست كه از غير امام معصوم عليه السّلام سؤال كند [١]، بنابراين روايت فوق معتبر است.
دلالت روايت: روايت از نظر دلالت نيز خوب است؛ منتها جمله «لا خير فى هذا» صريح در حرمت نيست؛ ولى به قرينه روايات ديگر، مىتوانيم بفهميم منظور از اين جمله در اينجا حرمت است.
خلاصه اين كه طبق اين روايت، امام عليه السّلام معامله دو جنس مثل هم را، براى كسانى كه قصد سفر داشته و عجله دارند، با ضمّ ضميمه تجويز فرموده است.
٢- دومين روايت اين گروه را نيز عبد الرّحمن بن الحجّاج از امام صادق عليه السّلام چنين نقل مىكند:
«قال: كان محمّد بن المنكدر يقول لأبي عليه السّلام: يا ابا جعفر- رحمك اللّه- و اللّه انّا لنعلم انّك لو اخذت دينارا و الصّرف بثمانية عشر فدرت المدينة على ان تجد من يعطيك عشرين ما وجدته، و ما هذا الّا فرار فكان ابى يقول: صدقت و اللّه و لكنّه فرار من باطل الى حقّ؛ (امام صادق عليه السّلام
[١]. علاوه بر اين، معمولا اضمار اين نوع روايات مضمره علّت روشن ديگرى دارد و آن اين كه هر يك از اين راويان، كتاب حديثى داشتهاند كه در اوّل كتاب، نام امامى كه از او سؤال شده، آمده است؛ ولى در ادامه كتاب به اشاره و ضمير اكتفا شده است و به هنگامى كه نويسندگان ديگر، اين روايات را به صورت پراكنده و جدا از هم در كتابهاى خود نقل كردهاند، به صورت روايات مضمره در آمده است.