بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥ - مثالهاى حيله رباى قرضى
مىدهم به شرط اين كه فلان مقدار از اجاره خانهات كسر نمايى؛ يعنى در برابر وام، سودى از او مىخواهد كه كم كردن مال الاجاره است. البتّه، اين رباى قرضى و حرام است. ولى روشى را كه ما گفتيم مشكل ربا ندارد (دقّت كنيد).
سؤال: اين سؤال در اينجا پيش مىآيد كه مقتضاى اجاره، حقّ تصرّف مستأجر در مورد اجاره است و طبيعت رهن، عدم جواز تصرّف در مورد رهن مىباشد؛ در اين صورت چگونه خانه مذكور مىتواند هم مورد اجاره باشد و هم مورد رهن، يعنى هم حقّ تصرف در آن داشته باشد و هم نداشته باشد؟
جواب: به عقيده ما هر نوع تصرّفى در مال مرهونه ممنوع نيست، بلكه تنها تصرّفات ناقله اشكال دارد (منظور از تصرّفات ناقله، تصرّفاتى است كه ملك را از ملكيّت مالك خارج كند؛ مانند بيع، هبه، صلح و مانند آن).
بنابراين شىء واحد مىتواند در يك زمان، هم مورد اجاره باشد و هم مورد رهن، مشروط بر اين كه نقل و انتقال ديگرى روى آن صورت نگيرد.
خلاصه اين كه راهكارهاى دهگانه فوق، طرقى است كه براى فرار از رباى قرضى ذكر شده است كه بعضى از آنها- به شرحى كه مىآيد- قابل نقد و بعضى قابل قبول است.