بررسى طرق فرار از ربا
(١)
پيشگفتار
٥ ص
(٢)
1- ضرورت بحث حيلههاى ربا
٩ ص
(٣)
تعميم بحث به ساير ابواب فقه
١٠ ص
(٤)
آيا اين موضوع از مسائل مستحدثه است؟
١٠ ص
(٥)
چند مقدّمه ضرورى
١١ ص
(٦)
1- حيله در لغت و اصطلاح فقها
١١ ص
(٧)
موارد استعمال حيله در روايات
١٣ ص
(٨)
الف حيله منفى
١٣ ص
(٩)
ب حيله مثبت
١٣ ص
(١٠)
حيله در اصطلاح فقها
١٤ ص
(١١)
2- حيله مخصوص باب ربا نيست!
١٤ ص
(١٢)
الف حيله در عبادات
١٥ ص
(١٣)
ب حيله در اخماس و زكوات
١٥ ص
(١٤)
ج حيله در ابواب نكاح
١٦ ص
(١٥)
3- اقسام ربا
١٧ ص
(١٦)
فلسفه تحريم ربا
١٨ ص
(١٧)
4- يهود، پايهگذاران حيلههاى شرعى
١٩ ص
(١٨)
عكس العمل يهوديان در مقابل اين حيله
٢٢ ص
(١٩)
سرانجام سه گروه
٢٤ ص
(٢٠)
2- انواع طرق فرار از ربا
٢٥ ص
(٢١)
مثالهاى حيله رباى معاملاتى
٢٥ ص
(٢٢)
مثالهاى حيله رباى قرضى
٢٩ ص
(٢٣)
3- آراء فقهاء
٣٧ ص
(٢٤)
نظريّه اوّل
٣٧ ص
(٢٥)
نظريّه دوم
٣٨ ص
(٢٦)
نظريّه سوم
٤٠ ص
(٢٧)
نظريّه چهارم
٤٣ ص
(٢٨)
4- دلايل نظريّات چهارگانه در باب حيل ربا
٤٥ ص
(٢٩)
ادلّه قول اوّل
٤٥ ص
(٣٠)
دليل اول تمسّك به قواعد، عمومات و اطلاقات ادلّه معاملات
٤٥ ص
(٣١)
نقد و بررسى اين دليل
٤٨ ص
(٣٢)
دليل دوم قول مشهور روايات خاصّه
٥٧ ص
(٣٣)
5- نقد و بررسى روايات حيل
٧٣ ص
(٣٤)
جمعبندى روايات
٧٣ ص
(٣٥)
تفاوت بين «علّت» و «حكمت» احكام
٧٨ ص
(٣٦)
6- ناسازگارى روايات فرار از ربا، با فلسفه حرمت ربا
٨٣ ص
(٣٧)
طايفه أول روايات حيل
٨٣ ص
(٣٨)
توجيه روايات حيل
٩١ ص
(٣٩)
طايفه دوم از روايات كه از نظر سند و دلالت، قويتر از گروه اوّل است، راه فرار از رباى معاوضى و معاملاتى را بيان مىكند
٩٢ ص
(٤٠)
حكمت تحريم رباى معاملاتى
٩٢ ص
(٤١)
نقد و بررسى روايات گروه دوم
١٠٣ ص
(٤٢)
توجيه روايات گروه دوم
١٠٤ ص
(٤٣)
طايفه سوم رواياتى است كه راه چاره را در دو معامله جداگانهبيان مىكند
١٠٦ ص
(٤٤)
بررسى بقيّه نظريّهها
١٠٨ ص
(٤٥)
7- نظر و فتواى نهايى
١٠٩ ص

بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧ - ٣- اقسام ربا

ضمنا مرحوم صاحب جواهر، در جلد ٣٢ جواهر الكلام، صفحه ٢٠٤ و ٣٧٧، به طور مشروح اين بحث را مطرح نموده است. البتّه اين حيله كاملا نادرست و به اعتقاد ما با قواعد و احكام اسلامى ابدا سازگار نيست و نوعى حيله شيطانى است، زيرا عدّه واجب در نكاح را، كه شارع مقدّس براى حفظ نسب و مانند آن تشريع كرده است، با اين ظاهرسازى سخيف نمى‌توان از بين برد، بلكه زن بايد بعد از طلاق، عدّه قبلى را تكميل كرده، سپس شوهر كند.

در ابواب ربا هم حيله‌هاى مختلفى ذكر شده است كه مشروحا خواهد آمد.

خلاصه اين كه حيله‌هاى شرعى منحصر به ابواب ربا نيست، بلكه در ساير ابواب هم مصداق دارد. و ما به خواست خدا، نخست بحث حيله‌هاى ربا را مطرح مى‌كنيم، سپس به حيله‌هاى شرعى در ساير ابواب فقه پرداخته، حيله‌هاى دروغين را از چاره‌جوييهاى راستين جدا مى‌سازيم.

٣- اقسام ربا

ربا بر دو قسم است، رباى معاملاتى و رباى قرضى.

رباى معاملاتى عبارت است از اين كه: يك جنس را با جنس مشابه آن معامله كنند، در حالى كه يكى از نظر وزن بيش از ديگرى‌


جواب: درست است كه اين شرط طبق نظر شيعه معتبر است، ولى اهل سنّت آن را معتبر نمى‌دانند و طلاق در طهر مواقع را نيز صحيح مى‌دانند (دقّت كنيد!).