است كه چون در نفس انسانى ، رسوخ يابد ، قوّت نفسانى بدين منتفخ [١] گردد و از آن انتفاخ ، دخانى مظلم ، متصاعد شود و استيلاى آن دخان ، چشم دل را بپوشد و عين بصيرت از ملاحظه مجموع ابواب ايمانى كه آن مفاتيح ابواب جنانى [٢] است محجوب ماند و به سبب عدم ادراك ، ابواب جنّت بر روى وى مسدود گردد ؛ چنانچه حضرت رسالت ـ عليه الصّلاة والسّلام ـ از اين معنى خبر فرمود: [٣] «لايدخل الجنّة من كان في قلبه مثقال ذرّةٍ من الكبر» [٤] به [٥] بهشت درنيايد آن كه در باطن او مقدار ذرّه اى از كبر بود ؛ زيرا كه اين نفخه [٦] مادّه قوّت غضبى است و آن شرر آتش قهر [٧] صمدى است ـ عزّ شأنه ـ و اين آتش را خاصيّتى است كه از تولّد حركت ذره اى ، جهانى [٨] مشتعل [٩] گردد . پس لا جرم ذرّه اى از كبر ، موجب اشتعال آتش جهنّم باشد كه اعظم عوالم نيرانى است و اين صفت بود كه ابليس لعين [١٠] را به كلمه «خلقتني من نارٍ و خلقته من طينٍ » [١١] گويا ساخته از قبول حق و انقياد اوامر حاكم مطلق بازداشته در مقام خطاب «و إنّ عليك لعنتي [١٢] إلى يوم الدّين » [١٣] بداشت و به طوق لعنت ، مطوّق ساخت و ابواب رحمت بر روى او ببست . [١٤]

نظم

{ از تواضع ، خاك ، مردم مى شود نور نار از سركشى كم مى شود } { شد عزيز ، آدم چو استغفار كردخوار شد شيطان چو استكبار كرد } { دانه پست افتد كه بر دستش كنندخوشه چون سر بركشد پستش كنند } و حضرت حق عز و جل در كتاب كريم به جهت تهديد منكوسان مهاوى تكبّر و

[١] م: منفخ .[٢] ف: جنان .[٣] ف: + كه .[٤] بحار الأنوار ، ج ٧٠ ، ص ١٩٢؛ نيز نگر : الكافي، ج ٢، ص ٣١٠؛ معاني الأخبار، ص ٢٤١.[٥] ف: يعنى به .[٦] ف: نفحه .[٧] ف: + حضرت .[٨] ف: جسمانى .[٩] م: مشتغل.[١٠] ف: ـ لعين .[١١] سوره ص، آيه ٧٦ .[١٢] م ، ف : اللعنة .[١٣] سوره ص، آيه ٧٨ .[١٤] ف: بست .