نهج الذكر (ع-ف) - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٨٦
چارپايان ، چون عقل ندارند ، سپاس گزارى را نمى فهمند . به درازگوش هر چه خدمت كنى و نعمت دهى ، تشكّر نخواهد كرد ؛ امّا عقل ، انسان را به سپاس گزارى از ولىّ نعمت خود ، دعوت مى كند . بى ترديد ، هر نعمتى كه به انسان برسد ، از جانب خداست : «وَ مَا بِكُم مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ . [١] و هر نعمتى كه داريد ، از خداست» . بر اين اساس ، از منظر عقل ، هيچ كس شايسته تر از خداوند متعال براى حمد و شكر نيست . از اين رو ، امام على عليه السلام مى فرمايد : لَو لَم يَتَوَعَّدِ اللّه ُ عَلى مَعصِيَتِهِ لَكانَ يَجِبُ ألّا يُعصى شُكرا لِنِعَمِهِ . [٢] حتّى اگر خداوند بر نافرمانى اش بيم نمى داد ، باز واجب بود كه به خاطر سپاس گزارى از نعمت هايش ، نافرمانى نشود . بنا بر اين ، هر چه انسان از عقل بيشترى برخوردار باشد و از حيواناتْ بيشتر فاصله بگيرد ، حمد و شكر زبانى و عملىِ او نسبت خداوند متعال ، افزون تر مى گردد و هر چه به مرز حيوانيت نزديك تر شود ، از حمد و شكر او كاسته مى شود .
راز محبوبيت حمد در نزد خدا
با تأمّل در نكته اى كه گذشت ، راز محبوبيت حمد در نزد خداوند متعال ، روشن
[١] نحل ، آيه ٥٣ .[٢] نهج البلاغة : حكمت ٢٩٠ . نيز ، ر. ك : ميزان الحكمه با ترجمه فارسى : شكر / وجوب شكر مُنعِم .