دليل صاحب جواهر ، آن است كه در مسائل مستحب ، اختلاف در ميان احاديث ، به تعارض نمى انجامد تا نياز به ترجيح يا تخيير پيش آيد ؛ بلكه در اين گونه موارد ، تأكيد بر يك سو ، به منظور معرّفى فرد احسن و اَكمل است ، نه ردّ جواز و مشروعيت طرف ديگر . صاحب جواهر مى افزايد : اى بسا گفته امام صادق عليه السلام اشاره به اين دارد ، آن جا كه فرمود : «وتُبدأُ بالتكبير ؛ با اللّه اكبر شروع شود» و در باره بقيه سكوت كرد . [١] يعنى آنچه مهم است ، آغاز با تكبير است و چون امام عليه السلام از بيان ترتيب ميان حمد و تسبيح خوددارى ورزيده ، پس ترتيب آن دو ، مهم نيست و آنچه محمّد بن عذافر از فعل امام صادق عليه السلام گزارش داده كه امام عليه السلام تحميد را بر تسبيح مقدّم داشته است ، [٢] جز جواز و حدّاكثر ، استحباب آن را اثبات نمى كند و دلالتى بر حتميت آن و طرد كيفيت ديگر ندارد .

نظريه سوم : تفصيل

گفتنى است نظريه ديگرى نيز در اين ميان مطرح است و آن ، تفصيل است ؛ يعنى اختصاص كيفيت مشهور «تقديم تحميد بر تسبيح» به تعقيب نماز و اختصاص كيفيت غير مشهور «تقديم تسبيح بر تحميد» به هنگام خواب است . شيخ بهايى ، اين تفصيل را با استفاده از اجماع مركّب ، رد كرده است ؛ [٣] امّا فقيهان ديگر مانند محدّث بحرانى و صاحب جواهر ، اين رد را نپسنديده و مسئله

[١] جواهر الكلام : ج١٠ ص ٤٠٤ .[٢] الكافى : ج ٣ ص ٣٤٢ ح ٨ .[٣] مفتاح الفلاح : ص ٢١٨ .