نهج الذكر (ع-ف)
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص

نهج الذكر (ع-ف) - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢٣

٩ / ٥

ذكر تسبيح برخى جانوران

٩٧٧.المناقب ، ابن شهرآشوب ـ به نقل از محمّد بن وهبان و فتّاك ـ: به جنگلى رفتيم . ناگاه به شيرى برخورديم كه در راه ، خوابيده بود و بچّه هايش پشت سرِ او بودند . سرِ اسبم را كج كردم كه برگردم . [امام على عليه السلام ] فرمود : «كجا؟ ... » . ناگهان ، شير از جا برخاست و به سوى ايشان آمد و شروع به جنبانيدنِ دُم خود كرد و گفت : سلام و رحمت و بركات خدا بر تو ، اى امير مؤمنان ، اى پسر عموى پيامبر خدا ! فرمود : «و بر تو سلام ، اى ابا حارث ! تسبيح تو چيست؟» . شير گفت : مى گويم : پاكا آن كه جامه هيبت بر من پوشاند و ترس از مرا در دل بندگانش افكند !

٩٧٨.امام على عليه السلام : هر گاه دو سپاه ، روياروى شوند و سپاهيان با شمشيرهايشان به سوى يكديگر بيايند ، اسب ، سرش را بلند مى كند و مى گويد : پاكا پادشاه پاك ! الاغ ، با عَرعَر خويش مى گويد : خدايا ! باجگيران را لعنت كن . خروس ، با بانگ خويش در سحرگاهان مى گويد : خدا را ياد كنيد ، اى بى خبران ! قورباغه ، با قورْ قورِ خويش مى گويد : پاكا معبود در اعماق درياها ! دُرّاج ، با آواز خويش مى گويد : آن مهر گستر ، بر اورنگْ قرار گرفته است ؛ و چكاوك ، با جيكاجيك خويش مى گويد : خدايا ! دشمنان خاندان محمّد را لعنت فرما .

٩٧٩.الخرائج والجرائح ـ به نقل از محمّد بن ابراهيم تَيْمى ، از امام حسي: آن گاه كه كَركَسْ بانگ مى زند ، مى گويد : «اى پسر آدم! هر اندازه مى خواهى ، زندگى كن كه فرجامش مرگ است . و آن گاه كه بازْ بانگ مى زند ، مى گويد : اى داناىِ نهان ها و اى زُداينده گرفتارى ها ! و آن گاه كه طاووسْ بانگ مى زند ، مى گويد : سَرورا ! به خويشتن ، ستم كردم و به زيبايى خويش ، غرّه گشتم . پس مرا بيامرز ! و آن گاه كه دُرّاجْ بانگ مى زند ، مى گويد : آن مهرگستر ، بر اورنگ خويش قرار گرفته است . و آن گاه كه خروسْ بانگ مى دهد ، مى گويد : هر كه خدا را شناخت ، ياد او را فراموش نكرد . و آن گاه كه مرغ ، قُدقُد مى كند ، مى گويد : اى معبود حق ! تو حقّى و سخن تو حق است ، اى خدا ، اى حق ! و آن گاه كه قِرقى بانگ مى زند ، مى گويد : به خدا و روز واپسين ، ايمان دارم . و آن گاه كه زَغَن بانگ مى زند ، مى گويد : به خدا توكّل كن تا روزى داده شوى . و آن گاه كه عُقابْ بانگ مى زند ، مى گويد : هر كه از خدا فرمان بَرَد ، به رنج و بدبختى نمى افتد . و آن گاه كه شاهين بانگ مى زند ، مى گويد : پاكا خدا كه حقّ است ، حقّ است ! و آن گاه كه بوم بانگ مى زند ، مى گويد : دورى از مردم ، مايه آرامش است . و آن گاه كه كلاغ ، قارْ قار مى كند ، مى گويد : اى روزى ده ! روزىِ حلال بفرست . و آن گاه كه دُرنا بانگ مى زند ، مى گويد : بار خدايا ! مرا از دشمنم نگه دار . و آن گاه كه لَك لَكْ بانگ مى زند ، مى گويد : هر كه از مردم كناره گيرد ، از آزار آنان بِرَهَد . و آن گاه كه مرغابى بانگ مى زند ، مى گويد : مرا ببخشاى ، اى خدا ، ببخشاى ! و آن گاه كه هُدهُد بانگ مى زند ، مى گويد : چه در رنج و بدبختى است آن كه خدا را نافرمانى كند ! و آن گاه كه قُمْرى بانگ مى زند ، مى گويد : اى داناى راز و نجوا ، اى خدا ! و آن گاه كه يا كريم بانگ مى زند ، مى گويد : تويى خدا و معبودى جز تو نيست ، اى خدا ! و آن گاه كه زاغ بانگ مى زند ، مى گويد : پاكا آن كه هيچ پوشيده اى بر او پوشيده نيست ! و آن گاه كه طوطى بانگ مى زند ، مى گويد : هر كه پروردگار خويش را ياد كند ، خداوند ، گناهش را مى آمرزد . و آن گاه كه گنجشك ، جيكْ جيك مى كند ، مى گويد : از خدا آمرزش مى خواهم از آنچه خدا را به خشم مى آورد ! و آن گاه كه بلبل مى خواند ، مى گويد : معبودى جز خدا نيست . بر حق است ، بر حق و آن گاه كه كبك ، بانگ مى دهد ، مى گويد : حق ، نزديك است ، نزديك ! و آن گاه كه بِلدرچين مى خواند ، مى گويد : اى پسر آدم ! چه قدر تو از مرگ ، غافلى ! و آن گاه كه چرخ شكارى بانگ مى زند ، مى گويد : معبودى جز خدا نيست . محمّد و خاندان او برگزيدگانِ خدايند . و آن گاه كه فاخته بانگ مى زند ، مى گويد : اى يگانه ، اى يكتا ، اى تَك ، اى بى نياز ! و آن گاه كه سبزِه قبا آواز مى دهد ، مى گويد : سَروَرم ! مرا از آتش ، آزاد گردان . و آن گاه كه چكاوك ، آواز مى دهد ، مى گويد : سَروَرم ! توبه هر گنهكار مؤمنى را بيامرز ! و آن گاه كه قُمْرى آواز مى دهد ، مى گويد : اگر گناهم را نيامرزى ، بدبخت مى شوم . و آن گاه كه بوتيمار مى خوانَد ، مى گويد : هيچ توانى نيست ، مگر به مدد خداى بلند مرتبه و بزرگ . و آن گاه كه شترمرغ ، بانگ مى دهد ، مى گويد : معبودى جز خدا نيست . و آن گاه كه پرستو مى خوانَد ، سوره حمد را مى خوانَد و مى گويد : اى پذيرنده توبه توبه كاران ، اى خدا ! ستايش ، تو راست ! و آن گاه كه زرّافه بانگ سر مى دهد ، مى گويد : معبودى جز خداى يگانه نيست . و آن گاه كه برّه آواز مى دهد ، مى گويد : بهترين پند دهنده ، مرگ است . و آن گاه كه بزغاله آواز مى دهد ، مى گويد : هر چه مرگ زودتر به سراغم بيايد ، گناهانم كمتر خواهد بود . و آن گاه كه شير نعره مى زند ، مى گويد : فرمان خدا ، مهم است ، مهم . و آن گاه كه گاو نر ، بانگ سر مى دهد ، مى گويد : آرام باش ، آرام ، اى پسر آدم ، كه تو در پيشگاه كسى هستى كه مى بيند و خود ، ديده نمى شود و او همان خداست ! و آن گاه كه فيل بانگ مى زند ، مى گويد : هيچ قدرت و چاره اى جلو مرگ را نمى تواند بگيرد . و آن گاه كه يوز پلنگ بانگ مى زند ، مى گويد : اى عزيز ، اى جبّار ، اى متكبّر ، اى خدا ! و آن گاه كه شتر بانگ مى زند ، مى گويد : پاكا خوار كننده گردن فرازان ، پاكا او ! و آن گاه كه اسب ، شيهه مى كشد ، مى گويد : پاكا پروردگار ما ، پاكا او ! و آن گاه كه گرگ ، زوزه مى كشد ، مى گويد : آنچه را كه خدا نگه دارد ، هرگز تباه نمى شود . و آن گاه كه شغال بانگ مى زند ، مى گويد : واى و واى بر گنهكارى كه به گناه خويش ، ادامه دهد ! و آن گاه كه سگ بانگ مى زند ، مى گويد : براى خوارى آدمى همين بس كه گناه كند ! و آن گاه كه خرگوش ، بانگ مى زند ، مى گويد : مرا هلاك مگردان ، اى خدا ! ستايش تو راست ! و آن گاه كه روباه بانگ مى زند ، مى گويد : دنيا ، سراى فريب است . و آن گاه كه آهو بانگ مى زند ، مى گويد : مرا از آزار بِرَهان ! و آن گاه كه كَرگَدن بانگ مى زند ، مى گويد : كمكم كن ؛ وگرنه ، نابود مى شوم ، سَروَرا ! و آن گاه كه گوزن بانگ مى زند ، مى گويد : خدا مرا بس است و نيكوْ پشتيبانى است ! او ، مرا بس است ! و آن گاه كه پلنگ بانگ مى زند ، مى گويد : پاكا آن كه به قدرت ، توانمند است ، پاكا او ! و آن گاه كه مار تسبيح مى گويد ، مى گويد : چه بدبخت است آن كه نافرمانى ات كند ، اى مهرگستر ! و آن گاه كه عقربْ تسبيح مى گويد ، مى گويد : بدى ، چيز وحشتناكى است . سپس فرمود : «هر چيزى كه خداوند آفريده است ، ذكر تسبيحى دارد كه با آن ، پروردگارش را سپاس و ستايش مى گويد . آن گاه ، اين آيه را تلاوت كرد : «و هيچ چيز نيست ، مگر آن كه او را تسبيح و سپاس مى گويد ؛ امّا شما تسبيح آنها را نمى فهميد» .