دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٥٣١
١١ / ١١
قارچ[١]
٣٦٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : قارچ ، از «مَنّ[٢] (خوراك آسمانى بنى اسرائيل)» است و مَنّ ، از بهشت است و آب آن، درمانِ چشم است .
٣٦٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : قارچ ، از گياهان بهشتى است و آب آن براى چشم درد، مفيد است.[٣] ـ :
٣٦٨.الكافى ـ به نقل از اُمامه ، دختر ابو العاص بن ربيعامير مؤمنان على عليه السلام ، در ماه رمضان ، پيش من آمد . براى او خيار چَنبر[٤] و خرما و قارچ آورده شد و او خورد . او قارچ را دوست داشت.
١١ / ١٢
شِكر[٥]
٣٦٩.الكافى ـ به نقل از ابن ابى عمير، در باره امام صادق عليه السلام ـ :مردى نزد امام عليه السلام از وبا شكايت كرد. فرمود: «چرا از آن پاكِ بابركت استفاده نمى كنى؟» . گفتم: پاكِ بابركت چيست؟ فرمود: «همين سليمانى خودتان!» . آن گاه فرمود: «اوّلين كسى كه شِكر درست كرد، سليمان بن داوود عليه السلام بود» .
[١] . قارْچ ، در ميان رُستنى ها به گياهى گفته مى شود كه ريشه و برگ و گل ندارد و فاقد سبزينه (كُلروفيل) است . شكلش معمولاً چترى است و غالبا در جاهاى مرطوب و يا در تنه درختان مى رويد (فرهنگ فارسى عميد) . بسيارى از قارچ هاى گوشتدار ـ كه داراى چتر و پايه هستند ـ سمّى و غير خوراكى اند؛ امّا قارچ هاى دودى ـ كه كروى و بدون پايه اند ـ هيچ يك سمّى نيستند (دائرة المعارف فارسى) . [٢] . اشاره است به آيه شريف : «وَ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوَى» (بقره : آيه ٥٧) . [٣] . مادر او ، زينب (دختر پيامبر خدا) بود . امير مؤمنان عليه السلام به توصيه فاطمه عليهاالسلام با او ازدواج كرد . در برخى روايات است كه امام على عليه السلام ، محمّد اوسط را از او داشته است (ر . ك: دانش نامه امير المؤمنين عليه السلام : ج ١ ص ١٤٧) . [٤] . ترجمه اين كلمه ، بر اساس متن بحار الأنوار ـ كه صحيح تر است ـ انجام گرفته است . [٥] . مقصود ، شكر خاصّى است كه در آن عصر ، مصرف داشته است و احتمالاً همان است كه امروزه ، اطبّاى سنّتى ، آن را «طَبَرزد» مى نامند (ر .ك : دائرة المعارف طبّ اسلامى ، نورانى : ج ٥ ، بحار الأنوار : ج ٥٩ ص ٢٩٧ «السكر و أنواعه و فوائده») .