دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٨٩
١٠ / ٨
اين سه نفر
٦٢٤٢.امام باقر عليه السلام : خداوند ، [١] بُنان بيان [٢] را لعنت كند ! بُنان ـ كه لعنت خدا بر او باد ـ ، بر پدرم دروغ مى بست .
٦٢٤٣.رجال الكشّى ـ به نقل از هشام بن الحكم ـ: امام صادق عليه السلام فرمود : «خداوند ، بُنان و سَرىّ و بَزيع را لعنت كند ! شيطان ، از فرقِ سر تا نافش ، به صورت زيباترين انسان براى اين سه نفر ، نمايان مى شد». گفتم : بُنان ، در تأويل و تفسير اين آيه : «و او كسى است كه در آسمان ، خدا ، و در زمين ، خداست» ، مى گويد: يعنى خداى زمين ، غير از خداى آسمان است، و خداى آسمان ، غير از خداى زمين. خداى آسمان ، مقامش والاتر از خداى زمين است، و زمينيان ، برترىِ خداى آسمان را مى شناسند و او را بزرگ مى شمارند. امام عليه السلام فرمود: «به خدا سوگند كه خدا ، يكى است و شريكى ندارد ! او هم خداى آسمانيان است ، و هم خداى زمينيان. بُنان ـ كه لعنت خدا بر او باد ـ ، دروغ مى گويد. او خداوندِ بزرگ و توانا را كوچك دانسته و عظمت او را خُرد شمرده است» .
[١] نيدى كه اين را مى گويد ، او را بكُش» . نيز ابن ابى يعفور مى گويد : خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم. پرسيد: «از بزيع ، چه خبر؟» . گفتم : كشته شد. فرمود: «خدا را شكر! براى او چيزى بهتر از كشته شدن نبود ، چون هرگز توبه نمى كرد» . فرقه بزيعيه، از فرقه هاى غُلات ، منسوب به اوست . ر . ك : فرق الشيعة ، نوبختى : ص ٤٣ ، الكافى : ج ٢ ص ٣٤٠ و ج ٧ ص ٢٥٨ ح ١٣ و ص ٢٥٩ ح ٢٢ ، رجال الكشّي : ج ٢ ص ٥٩٣ ش ٥٤٩ و ٥٥٠ .[٢] نام او بيان بن سمعان تميمى نَهدى تبّان است . ظاهرا «بنان» و «بيان» ، يكى است و دومى درست تر است ؛ چون نوبختى گفته است: بيانيّه ، پيروان بيان نَهْدى هستند . بيانيّه ، فرقه اى هستند كه معتقدند : امام قائم مهدى عليه السلام ، همان ابو هاشم عبد اللّه بن محمّد بن حنفيه است. او سرپرست خلق است و بر مى گردد و زمام امورِ مردم را به دست مى گيرد و بر زمين ، فرمان روا مى شود و پس از او وصى اى نيست و درباره او غلو كرده اند. بعد از مرگ ابو هاشم، بيان ، ادّعاى پيامبرى كرد و جمعى از پيروانش قائل به انتقال امامت از ابو هاشم به او شدند. بيان ، از غاليان معتقد به الوهيت امير مؤمنان على٧ بود و سپس ، ادّعا كرد كه جزاء الهى، با نوعى از تناسخ، به وجود او منتقل شده است و از اين رو ، شايسته آن است كه امام و خليفه باشد. خالد بن عبد اللّه قسرى ، او را به سبب اين اعتقادش به قتل رساند . ر . ك : فرق الشيعة ، نوبختى : ص ٥٠ ، الملل والنحل : ج ١ ص ٢٤٦ و ٢٤٧.