دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٢٧
٥٨٣١.امام على عليه السلام : كسى كه به شخص افتاده [نيازمند] عطا نكند، در حال نيازمند شدن به او چيزى عطا نمى شود .
٢ / ٢
نكوهش بخيل
قرآن
«و چون به آنان گفته شود : «از آنچه خداوند به شما روزى داده ، انفاق كنيد» ، كسانى كه كافر شده اند ، به آنان كه ايمان آورده اند ، مى گويند : «آيا به كسى خوراك دهيم كه اگر خدا مى خواست ، [خودش] به او مى خورانيد ؟» » .
«خداوند ، كسى را كه متكبّر و فخرفروش باشد ، دوست نمى دارد ؛ همان كسانى را كه بخل مى ورزند و مردم را به بخل ، وا مى دارند [١] و آنچه را خداوند از فضل خويش بدانها ارزانى داشته است ، پوشيده مى دارند ؛ و براى كافران ، عذابى خوار كننده ، آماده كرده ايم».
«اگر به خدا و روز بازپسين ايمان مى آوردند و از آنچه خدا به آنان روزى داده، انفاق مى كردند ، چه زيانى برايشان داشت؟» .
حديث
٥٨٣٢.أسباب نزول القرآن ـ به نقل از ابن عبّاس و ابن زيد ـ: گروهى از يهود ، نزد مردانى از انصار مى رفتند و با آنان از درِ رفاقت و خيرخواهى در مى آمدند و مى گفتند: «اموالتان را انفاق نكنيد؛ زيرا مى ترسيم كه شما دچار فقر شويد» . پس خداوند متعال ، [ اين آيه را ] فرو فرستاد: «كسانى كه بخل مى ورزند و مردم را به بخل ، وا مى دارند» .
٥٨٣٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : كم شباهت ترينِ شما به من، شخص بخيلِ بدزبانِ زشت كردار است.
[١] «كسانى كه بخل مى ورزند و مردم را به بخل وا مى دارند ...» تا آخر آيه . وا داشتن مردم به بخل ، از طريق عمل كردن به روش فاسدشان و در پيش گرفتن بخل است، چه با زبان ، مردم را به بخل فرا بخوانند ، چه فرا نخوانند؛ زيرا اين گروه ، به دليل آن كه داراى ثروت و مُكنت هستند ، مردم سعى مى كنند خود را به آنها نزديك كنند و در برابرشان ، خضوع نمايند؛ و اين به دليل طمعى است كه در طبيعت بشر ، وجود دارد. بنا بر اين ، عملكرد بخيلان، همانند گفتارشان، تشويق كننده و باز دارنده است .