اصلى ترين موانع بخل ، ايمان به خدا و روز جزاست . اگر كسى حقيقتا خدا را باور كرده و معتقد باشد كه پاداش آنچه را در راه او انفاق مى كند ، به بهترين نحو دريافت مى كند ، مال دوستى ، او را به بخل ، وادار نمى نمايد . لذا در حديثى نبوى ، در تبيين صفات مؤمن ، مى خوانيم : وَ لا يَغلِبُهُ الشُّحُّ عَن مَعروفٍ يُريدُهُ . [١] و بخل ورزيدن از احسانى كه اراده كرده تا آن را انجام دهد ، بر او چيره نمى آيد. كمترين نقش ايمان در پيشگيرى از بخل ، اين است كه شخص مؤمن ، نمى تواند نسبت به پرداخت حقوق واجب خود ، بى تفاوت باشد : لا يَجتَمِعُ الشُّحُّ وَ الإِيمانُ فى جَوفِ رَجُلٍ مُسلِمٍ . [٢] بخل و ايمان ، در درون مرد مسلمان ، با هم گِرد نمى آيند . و در بالاترين مراتب ايمان ، نه تنها رذيله بخل از انسان ، زائل مى گردد ؛ بلكه به بالاترين مراتب سخاوت ـ كه ايثار است ـ ، دست مى يابد : «وَ الَّذِينَ تَبَوَّءُو الدَّارَ وَ الْاءِيمَـنَ مِن قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَ لَا يَجِدُونَ فِى صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِّمَّا أُوتُواْ وَ يُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ . [٣] و [ نيز ]كسانى كه قبل از [ مهاجران ]در [ مدينه ]جاى گرفته و ايمان آورده اند؛ هر كس را كه به سوى آنان كوچ كرده دوست دارند؛ و نسبت به آنچه به ايشان داده شده است در دلهايشان حسدى نمى يابند؛ و هر چند در خودشان احتياجى [ مبرم ]باشد، آنها را بر خودشان مقدّم مى دارند» .

[١] ر . ك : ص ٢١٤ ح ٦٠٢٧ .[٢] ر . ك : ص ٢١٤ ح ٦٠٢٩ .[٣] حشر : آيه ٩ .