٦٢٢٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : عَمرو بن لُحَىّ بن قَمَعَة بن خِندِف ، بر مكّه حكومت مى كرد. او نخستين كسى بود كه آيين اسماعيل را دگرگون ساخت و بت پرستى را رواج داد و چيزهاى به نام هاى بَحيره و سائبه و وَصيله و حام را بدعت نهاد. او را در آتش ديدم كه بوى اَمعا و اَحشايش ، جهنّميان را آزار مى داد ( / اَمعا و اَحشايش ، در آتش كشيده مى شد ) .

١٠ / ٥

ابو عامر بن نُعمان بن صيفى راهب [١]

٦٢٢٨.مجمع البيان ـ به نقل از سعيد بن مُسيّب ، در باره اين سخن خداو: اين شخص ، ابو عامر بن نعمان بن صيفى راهب بود كه پيامبر صلى الله عليه و آله ، او را [به جاى راهب ، ] «فاسق» ناميد. وى كه در زمان جاهليت ، راهبى را در پيش گرفته بود و پشمينه مى پوشيد ، به مدينه آمد و به پيامبر صلى الله عليه و آله گفت: اين چيست كه تو آورده اى؟ پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «آيين يكتاپرستىِ ابراهيم را آورده ام» . ابو عامر گفت: پس من هم به همين آيين هستم. فرمود: «تو بر اين آيين نيستى؛ بلكه چيزهايى را كه از آن نيست ، بر آن افزوده اى». ابوعامر گفت: هر يك از ما دروغ مى گويد ، خداوند ، او را آواره و تنها بميرانَد ! پس به نزد شاميان رفت و به منافقان [مدينه] پيغام داد كه جنگ افزار ، آماده سازند. سپس نزد قيصر [ روم ]رفت و با سپاهى ، روانه شد تا پيامبر صلى الله عليه و آله را از مدينه بيرون كند ؛ امّا خودش در شام ، آواره و تنها مُرد .

[١] نام ابو عامر راهب، عبد عمرو است كه در زمان جاهليت سر دسته قبيله اوس بود. هنگامى كه اسلام ظهور پيدا كرد از آن كناره گرفته و با پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله آشكارا دشمنى كرد و با پنجاه نفر از ياران خود به مكه رهسپار شده و قريش را بر ضدّ پيامبر شورانده است و به آنها قول داده است كه قومش به يارى قريش خواهد شتافت. عده اى از مفسران نزول آيه را درباره اُمية بن الصلت ثقفى شاعر دانسته اند اما منافات ندارد كه قابل تطبيق با هر دو باشد چنان كه امام باقر عليه السلام فرموده است: «اصل اين آيه درباره بلعم [ بن باعوراء] است آنگاه خداوند آن را مثل قرار داده است براى هر كسى كه هواى نفس خود را بر هدايت خداوند مقدّم بدارد» .