احاديثِ در زمينه تبيين و تفسير بدعت را به شش دسته مى توان تقسيم كرد : دسته اوّل ، احاديثى كه به اصطلاح شرعى كلمه بدعت در هر گونه نوآورى در دين و روشن بودن مفهوم آن نزد متشرّعان ، اشاره دارد . در اين دسته روايات ـ كه بيشترين احاديث بدعت را شامل مى شوند ـ ، بدعت ، تفسير نشده است ؛ بلكه ضمن تبيين خاستگاه ها ، زيان ها و خطرهاى آن براى جامعه اسلامى ، به شدّت مورد نهى و تحريم قرار گرفته و تأكيد شده كه بر همه ، بويژه بر آگاهان و قدرتمندان جامعه ، واجب است با بدعت هايى كه تحقّق خواهند يافت ، قاطعانه مبارزه كنند . [٢] با تأمّل در اين دسته از روايات ، معلوم مى شود كه مفهوم بدعت ، براى مخاطب آنها روشن بوده و نيازى به توضيح ، نداشته است . دسته دوم ، رواياتى اند كه نوآورى هاى دينى را بدترينِ امور توصيف كرده و آنها را به بدعت ، تفسير نموده اند ؛ [٣] مانند اين روايت : شَرُّ الاُمورِ مُحدَثاتُها ، و كُلُّ مُحدَثَةٍ بِدعَةٌ وَ كُلُّ بِدعَةٍ ضَلالَةٌ . [٤] بدترين كارها ، نوساخته هاست. [٥] هر نوساخته اى ، بدعت است، و هر بدعتى ، گم راهى است .

[١] از آن جمله است : نسا : آيه ٥٩ ، حشر : آيه ٧ ، اعراف : آيه ١٥٦ ، آل عمران : آيه ٣٢ ، احزاب : آيه ٣٦ ، يونس : آيه ٥٩ ، نحل : آيه ١١٦ ، مائده : آيه ٤٤ ـ ٤٧ نيز ، ر . ك : ص ٢٦١ (فصل سوم : بر حذر داشتن خدا از بدعت) .[٢] ر . ك : فصل سوم تا ششم .[٣] ر . ك : ص ٢٦٥ (برحذر داشتن پيامبر صلى الله عليه و آله از بدعت و بدعت گذار) .[٤] ر . ك : ص ٢٦٤ ح ٦٠٨٥ .[٥] عبارت «مُحدَثات الاُمور» كه در متن عربى حديث آمده ، به چيزهايى مى گويند كه نه در قرآن آمده باشد ، نه در سنّت ، و نه اجماعى بر آن شده باشد ؛ آيين نو و رسم تازه و بى سابقه در دين .