اخلاق و رفتار، حتى مقام معيشتى افراد دارد.
از سوى ديگر، شب زنده دارى و عبادت شبانه، موهبتى الهى و توفيقى است كه شامل حال انسان هاى شايسته و نيك كردار مى‌شود و ستمگران و تبهكاران از آن محرومند. آن حضرت مى‌فرمايد:
«انَّ الرَّجُلَ يَذْنِبُ الذَّنْبَ فَيُحْرَمُ صَلاةَ اللَّيْلِ» «١» مرد، گناهى انجام مى‌دهد و در نتيجه از نماز شب محروم مى‌شود.
اين گناه چه فردى و چه اجتماعى باشد به اندازه زشتى و پليدى خود، انسان را از درگاه الهى و خلوت سراى عشق و نيايش دور مى‌سازد و در زندان نكبت بار مادّيات محصور مى‌كند؛ مردى خدمت امير مؤمنان عليه السلام عرض كرد من، توفيق شب زنده دارى را نمى‌يابم! امام فرمود: «تو كسى هستى كه گناهانت تو را به زنجير كشيده است!» «٢» كسى كه در فعّاليت هاى روزانه، به زشتى و پليدى گرايد ومرتكب گناه و معصيت شود و عرصه زندگى را با ناهنجارى هاى خود بيالايد چگونه مى تواند به حريم قدس الهى بار يابد و به درگاه ايزدى سر بسايد؟ او حلقه بردگى شيطان هاى انسى وجنّى را در گوش آويخته و فريفته بت نفس شده است و بيگانه اى است كه حق شركت در خلوت سراى عاشقان را نخواهد داشت.
آداب شب زنده‌دارى‌ پرستش و نيايش، تار و پود شب‌خيزى را تشكيل مى‌دهد و اخلاص و قرب الى الله جهت گيرى آن را تعيين مى‌كند و هر كسى در هر موقعيتى مى تواند به آن اقدام كند چنانكه متداولترين نوع آن، نماز خواندن، ذكر و تسبيح، تلاوت قرآن، دعا و مناجات و مانند آن است.
همچنين احسان و انفاق شبانه، نگهبانى از كيان اسلام و پاسدارى از مرزهاى سرزمين‌هاى اسلامى از زيباترين مصاديق شب خيزى است.