اخلاق عملى - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٣٨

اسلامى سهيم شود. در اسلام، راه هاى درآمد حلال و مجاز، از راه هاى حرام و ممنوع ممتاز شده و هركسى درآمد مشروعى به دست آورد، مالك آن مى‌شود و مجاز است طبق نظر عقل و شرع آن را به مصرف برساند و افراط و تفريط در مصرف و هزينه، امرى نامعقول است، قرآن مجيد در اين باره چنين رهنمود مى‌دهد.
وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً الى‌ عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسوُراً» «١» دستت را به گردنت زنجير نكن (انفاق وبخشش را ترك منما) و به طور كامل آن را مكشا تا سرزنش شده و حسرت زده، گوشه‌اى بنشينى! سياست خرد و كلان اقتصادى فردى و اجتماعى مسلمانان بايد بر اساس اين آيه تنظيم گردد و در هر برنامه از تنگ نظرى از يكسو و تبذير و زياده روى از سوى ديگر بايد اجتناب كرد و با برنامه ريزى دقيق و حساب شده، حد اعتدال و ميانه را برگزيد كه به طور قطع موفّق‌تر خواهد بود. رهنمود حضرت صادق عليه‌السلام در اين باره چنين است:
«انَّ الْقَصْدَ امْرٌ يُحِبُّهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ انَّ السَّرَفَ يُبْغِضُهُ حَتَّى طَرْحِكَ النَّواةَ فَانَّها تَصْلَحُ لِشَىْ‌ءٍ وَ حَتَّى صَبِّكَ فَضْلَ شَرابِكَ» «٢» ميانه روى امرى است كه خداى بزرگ آن را دوست دارد ولى از اسراف بدش مى‌آيد، حتى دورانداختن هسته خرما را زيرا آن هم به كارى مى آيد همچنين باقيمانده آبى را كه مى‌نوشى. اين روايت حكيمانه تكليف بسيارى از ريخت و پاش ها و تجمّل پرستى ها را روشن كرده و راهكار استفاده بهينه از هزينه ها و كالاهاى اضافى را نشان داده است و اگر مردم به اين گونه رهنمودها عمل كنند و برنامه هاى مصرفى خويش را اصلاح نمايند، روزى چند ميليون نفر از گرسنگى نمى‌ميرد و بيشتر جمعيت شش ميلياردى جهان به سوء تغذيه و عوارض ناشى از آن گرفتار نمى شود. به دقّت نظر حضرت امام رضا عليه السلام توجه كنيد: