«وَ لا تُطيعوُا امْرَ الْمُسْرِفينَ الَّذينَ يُفْسَدوُنَ فِى الْارْضِ وَ لا يُصْلِحوُنَ» «١» فرمان مسرفان را اجرا نكنيد. همان ها كه در زمين فساد مى كنند و اصلاح نمى كنند.
امير مؤمنان عليه السلام نيز در اين باره مى‌فرمايد:
«وَلْيَكُنْ احَبُّ الْامُورِ الَيْكَ اوْسَطَها فِى الْحَقِّ وَ اعَمَّها فِى الْعَدْلِ» «٢» بايد دوست داشتنى ترين كارها نزد تو ميانه ترين آنها در حق و گسترده ترين آنها در عدالت باشد.
آيات و روايات و احكام و مقررات اسلامى نيز به طور گسترده و پيگير در صدد تنظيم همه امور فردى و اجتماعى مسلمانان بر محور حق و اعتدال و پيشگيرى از ناميزانى و افراط و تفريطند. گاه نيز به خاطر اهميت موضوع يا شاخص بودن آن به تعيين مصداق و انگشت گذاشتن روى آن اقدام مى كنند كه چند نمونه را در زير مى آوريم.
١- خواب و خوراك: خرد آدمى حكم مى كند كه هر موجود زنده‌اى بايد به اندازه نياز خويش از منابع غذايى بهره ببرد و هر گونه افراط و تفريط در خورد و خوراك، زيان آور ونامعقول است.
در قرآن مجيد مى خوانيم:
«كُلوُا وَ اشْرَبوُا وَ لا تُسْرِفوُا انَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفينَ» «٣» بخوريد و بياشاميد ولى اسراف نكنيد كه خدا اسرافكاران را دوست ندارد.
جمله نخست، خورد و خوراك در حدّ ضرورت را پيشنهاد مى دهد و جمله دوم هر گونه زياده روى را ممنوع مى كند. خوردن و آشاميدن بيش از حدّ لازم، سبب ويرانى جسم وجان آدمى است. امام صادق عليه‌السلام درباره پرخورى مى‌فرمايد:
«لَيْسَ شَيْى‌ءٌ اضَرَّ عَلى‌ قَلْبِ الْمُؤْمِنِ مِنْ كَثْرَةِ الْاكْلِ وَ هِىَ مُورِثَةٌ لِشَيْئَيْنِ قَسْوَةِ