اعتدال و ميانه روى‌ اعتدال- كه از ريشه عدل گرفته شده- حدّ ميانه دو حالت يك چيز از نظر كمّى و كيفى و تناسب برقرار كردن ميان آن دو است، چنانكه به روزها و شب هاى بهارى و پاييزى كه اندازه يكديگرند، «اعتدال بهارى و پاييزى» گفته مى‌شود. «١» برگردان فارسى ا اخلاق عملى ٣٧ ب - كردار ص : ٣٥ عتدال «ميانه روى» است كه به پرهيز از افراط و تفريط در هر كارى گفته مى‌شود و واژه معادل آن در عربى «اقتصاد» است كه در فرهنگ اسلامى كاربرد بيشترى دارد.
ضرورت اعتدال‌ نظام عالم بر اساس هندسه‌اى دقيق و حساب شده، پى ريزى گشته و جهان چون گوش و چشم و خدّ و ابروست كه هر چيزى به جاى خويش نيكوست‌ همه پديده هاى عالم از بزرگ ترين كهكشان گرفته تا ذرّات اتم از قانون عادلانه خلقت كه «حق» ناميده مى‌شود- پيروى مى كنند، به تعبير قرآن مجيد:
«وَ ما خَلَقْنَا السَّمواتِ وَ الْارْضَ وَ ما بَيْنَهُما الَّا بِالْحَقِّ» «٢» ما آسمان ها و زمين و آنچه را ميان آنهاست جز به حق نيافريديم.
آفريننده حكيمِ «عالَم تكوين» فرمانده تواناى «عالَم تشريع» نيز هست؛ «وَ هَوَ الَّذى‌ فِى السَّماءِ الهٌ وَ فِى الْارْضِ الهٌ وَ هُوَ الْحَكيمُ الْعَليمُ» «٣»