اخلاق عملى - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ١٠٤
اخلاق اسلامى خود را از آلوده شدن به رذايل اخلاقى نيز نگه دارد، اين نبايستههاى اخلاقى نيز شامل همه انواع آن مىشود، گر چه برخى از زشتى بيشترى برخوردارند كه تعدادى از آنها را به طور مختصر بيان مىكنيم.
١- جاه طلبى:
رياست طلبى بر خلاف نظام طبيعت است و از سوى دين و خرد مورد نكوهش قرار گرفته و هيچ عقل سالمى نمىپسندد كه انسانى بدون داشتن صلاحيتهاى لازم، بر ديگران رياست كند. رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله، دنيا دوستى و جاهطلبى را از نخستين انگيزههاى عصيان و تمرّد در برابر خدا دانسته، مىفرمايد:
«اوَّلُ ما عُصِىَ اللَّهُ تَبارَكَ وَ تَعالى لِسِتِّ خِصالٍ حُبُّ الدُّنْيا وَ حُبُّ الرِئاسَةِ ...» «١» خداوند براى نخستينبار به خاطر شش خصلت (ناروا) نافرمانى شد: دنيادوستى و رياست طلبى و ...
اگر اين رذيله در دل آدمى ريشه كند، سبب بروز رذايل و مفاسد ديگر نيز مىشود و هلاكت و تباهى فرجام آن است چنان كه امام صادق عليه السلام فرمود:
«مَنْ ارادَ الرِّئاسَةَ هَلَكَ» «٢» هر كس رياست طلب شود، نابود مىگردد.
٢- خيانت:
در اسلام، رعايت امانت، اصلى فراگير، هميشگى و مطلق است و هيچ كس به هيچ عنوان حق پايمال كردن هيچ امانتى را ندارد. از كلى بودن اداى امانت، ممنوعيت كلى و حرمت همه جانبه خيانت نيز به دست مىآيد و در آيات و روايات نسبت به خيانت و خائن، شديدترين نكوهشها اظهار شده است. رهبر بزرگوار اسلام