احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٧٠ - شرایط لقطه
فصل هفتم لقطه، صلح، صدقه و نذر
لُقَطَه
مال گمشدهاى را كه يافت مىشود و مالكش معلوم نيست، «لُقَطَة» [١] مىگويند.
بهترين كارى كه انسان در برخورد با اشياى گمشده مىتواند انجام دهد، همان است كه امام صادق ٧ توصيه فرموده است:
«أَفْضَلُ ما يَسْتَعْمِلُهُ الْأِنْسانُ فِى اللُّقَطَةِ اذا وَجَدَها الَّا يَأْخُذَها وَ لا يَتَعَرَّضَ لَها، فَلَوْ انَّ النَّاسَ تَرَكُوا ما يَجِدُونَهُ لَجاءَ صاحِبُهُ فَأَخَذَهُ» [٢]
بهترين كار انسان درباره «لقطه»، كه آن را مىيابد، اين است كه از زمين برندارد و دست بدان نزند. اگر مردم آنچه را مىيابند، برندارند، صاحبش مىآيد و آن را برمىدارد.
شرايط لقطه
١- گم شدن؛ به اين معنا كه صاحب مال، آن را گم كرده باشد. براساس اين شرط، عوض شدن كفشها، لباس و مانند آن يا آنچه از دست غاصب و سارق مىگيرند، «لقطه» محسوب نمىشود [٣] و از احكامى ديگر برخوردار است. [٤]
[١] - مجمعالبحرين، واژۀ لقط
[٢] - من لا يحضره الفقيه، شيخ صدوق، ج ٣، ص ١٩٠
[٣] - تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٢٠٠، م ١
[٤] - اگر كفش او را ببرند و كفش ديگرى بهجاى آن بگذارند چنانچه بداند كفشى كه مانده مالِ كسى است كه كفش او را برده درصورتى كه از پيدا شدن صاحبش مأيوس و يا برايش مشقت داشته باشد مىتواند بهجاى كفش خودش بردارد، ولى اگر قيمت آن از كفش خودش بيشتر باشد بايد هر وقت صاحب آن پيدا شد زيادى قيمت را به او بدهد و چنانچه از پيدا شدن او نااميد شود بايد با اجازۀ حاكم شرع زيادى قيمت را از طرف صاحبش صدقه بدهد. و اگر احتمال دهد كفشى كه مانده مالِ كسى نيست كه كفش او را برده بايد با آن معامله مجهولالمالك نمايد، يعنى از صاحبش تفحّص كند و چنانچه از پيدا كردن او مأيوس شود از طرف او به فقير صدقه بدهد. (م ٢٥٨١)