احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٥٥ - قبض و چگونگی اش

اقسام هبه‌

هبه، بر دو قسم است: معوّض و غير معوّض. هبه معوض، عبارت از هبه‌اى است كه:

١- مشروط به عوض باشد، هر چند گيرنده هنوز عوض را نپرداخته باشد.

٢- يا بدون شرطِ عوض باشد، ولى گيرنده به ميل خود در برابرش عوض بدهد و بخشنده نيز بپذيرد.

هبه غير معوّض عبارت از بخششى است كه در آن، عوض شرط نيست و از طرف گيرنده نيز چيزى پرداخت نمى‌شود. [١]

رعايت اولويّت‌ها

١- بخشش به خويشان بسيار مستحب است. در ميان خويشان، والدين و به‌ويژه مادر از اولويّت و اهمّيتى بيشتر برخوردار است.

٢- تبعيض ميان فرزندان در بخشش مكروه است، ولى در مواردى كه موجب فتنه، دشمنى، حسد، كينه و فساد گردد، حرام است؛ همچنان كه در صورت ايمن بودن از فساد، ترجيح بعضى به‌خاطر خصوصيتى كه سزاوار اولويت باشد، امرى پسنديده است. [٢]

قبض و چگونگى‌اش‌

شرط صحت هبه، «قبض» است؛ بدين معنا كه هبه وقتى تحقق مى‌يابد كه گيرنده آن را تحويل بگيرد. تحويل گرفتن هبه در اموال منقول به اين است كه انسان با دست و مانند آن بر مال مسلّط شود، و در اموال غير منقول- از قبيل خانه و باغ- به اين است كه شخص بخشنده از مال دست بردارد؛ به‌گونه‌اى كه گيرنده بتواند در آن تصرف كند؛ مانند اين كه خانه را تخليه كند و كليد را به او تحويل دهد. [٣]

[١] - تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٥٢، م ١١

[٢] - همان، ص ٥٤، م ٢١ و ٢٢

[٣] - همان، ص ٥١، م ٤