احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٦٢ - احکام جعاله

تركش، موجب غرامت. [١]

انواع جعاله‌

جعاله بر دو نوع «عام» و «خاص» است:

١- جعاله عام‌

اگر جاعل (: كارفرما)، براى انجام كار به فردى خاص نظر ندارد- مثلًا اعلام مى‌كند كه هر كس، فلان كار را برايم انجام دهد، فلان مبلغ به او پاداش مى‌دهم- چنين جعاله‌اى را «جعاله عام» مى‌گويند. [٢] در جعاله عام، اگر عملى را چند نفر به‌طور مشترك انجام دهند، هر يك به مقدار سهمى كه در كار داشته‌اند، در پاداش سهيم خواهند بود. [٣]

٢- جعاله خاص‌

چنانچه جاعل، شخصى معيّن را مخاطب قرار دهد و مثلًا به او بگويد: اگر مركب سوارى مرا پيدا كنى فلان مبلغ به تو مى‌پردازم، به چنين جعاله‌اى «جعاله خاص» گفته مى‌شود. [٤]

در جعاله خاص، اگر كار را شخصى ديگر غير از شخص معيّن انجام دهد، هيچ يك مستحق پاداش نخواهند شد. [٥]

اگر بخشى از كار را فرد معيّن و بخشى را فردى ديگر انجام دهد، فرد معيّن تنها به مقدار كارى كه انجام داده مستحق پاداش خواهد بود، و ديگرى مستحق چيزى از ناحيه جاعل نخواهد بود. [٦]

احكام جعاله‌

١- كسى كه كار را پيش از جعاله يا به قصد رايگان انجام داده است،

[١] - تحريرالوسيله، ج ١، ص ٥٤٢، م ١٦

[٢] - همان، ص ٥٣٨

[٣] - همان، ص ٥٤١، م ١٣

[٤] - همان، ص ٥٣٨

[٥] - همان، م ٨

[٦] - همان، م ١٤