احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٣٧ - احکام شرکت
صورتى كه اجازه تصرف از تمام شركا حاصل باشد، تنها در همان مقدارى كه اجازه داده شده مىتوان تصرف كرد. [١]
شركت عقدى
هرگاه پيمانى ميان دو نفر يا بيشتر براى معامله بر مال مشترك بسته شود، آن را «شركت عقدى» (: قراردادى و تجارى) مىنامند و نتيجه آن، شركت در سود و زيان به نسبت شركت در مال است. [٢] انواع شركت عقدى عبارت است از:
١- شركت عنان [٣]: منظور از آن، شركت در اموال نقدى يا جنسى براى تجارت است كه طرفين در سود و زيان آن شريك شوند. اين نوع شركت، صحيح است.
٢- شركت ابدان: بدين معنا كه دو يا چند نفر در منافع و زيان ناشى از كار يكديگر، در مدتى معيّن شريك شوند، خواه كار آنان يكسان باشد يا مختلف. اين شركت باطل است، مگر با مصالحه، كه نيمى از درآمد خود را با يكديگر مصالحه كنند.
٣- شركت وجوه: عبارت است از شركت افراد بىسرمايه، ولى با وجهه و اعتبار، كه هر يك بر عهده خود بهصورت نسيه خريد و فروش مىكنند و در آخر سود و زيان كار را با يكديگر تقسيم مىكنند. چنين شركتى، باطل است، مگر اين كه در آنچه مىخرند، يكديگر را به وكالت از ديگرى شريك سازند.
٤- شركت مفاوضه: عبارت است از شركت در سود و زيان حاصل از كار، تجارت، ارث، وصيت و مانند آن. اين شركت، بهطور كلى باطل است. [٤]
احكام شركت
از آن جا كه در ميان انواع شركت عقدى، شركت عنان بهطور كلّى صحيح است، به بيان احكام همين قسم مىپردازيم:
[١] - تحرير الوسيله، ج ١، ص ٥٧٢، م ٢
[٢] - همان، ص ٥٧٣، م ٣
[٣] - «عنان» دهانۀ اسب است و چون در اين شركت، عنان و اختيار اموال به طور مساوى در دست شركاست بدين نام خوانده شدهاست. (فرهنگ معارف اسلامى، ج ٢، ص ١٠٥٧)
[٤] - تحرير الوسيله، ج ١، ص ٥٧٣، م ٥