احکام اقتصادی - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٦٦ - شرایط امانتدار و امانتگذار
مالكانه» گويند؛ خواه اين كار تنها براى امانتدارى باشد- مانند وديعه- يا به تبع عنوانى ديگر، كه مقصود اصلى است؛ مانند مال رهنى، عاريهاى، اجارهاى و مضاربهاى.
٢- امانت شرعى:
مالى كه بدون خواست و اذن مالك و بدون غصب، در اختيار كسى قرار گيرد «امانت شرعى» ناميده مىشود؛ مانند موارد زير:
الف- چيزى كه (بهواسطه باد يا سيل) بهطور قهرى دراختيار شخصى قرار گيرد.
ب- مالى كه مالك، بدون اطلاع خود و گيرنده به وى تسليم مىكند (مانند پولى كه در جيب لباس يافت شود و هيچ يك، از آن آگاه نباشند).
ج- مقدار اضافهاى كه بر اثر اشتباه در حساب، از فروشنده يا خريدار بهديگرى مىرسد.
د- مال پيدا شده.
ه- مالى كه از دزد يا غاصب مىگيرند.
و- مالى كه از ديوانه يا كودك براى حفظ از تلف مىگيرند.
ز- هنگامىكه كسى مال معلوم المالك را، كه در خطر تلف است، براى حفظ آن نزد خود نگه مىدارد. [١]
نكته: در امانت شرعى، واجب است كه امانتدار، مال را حفظ كند و در نخستين فرصت ممكن آن را به صاحبش برساند يا او را آگاه سازد. ولى در امانت مالكانه، تا عنوان قرارداد به حال خود باقى است، ردّ امانت واجب نيست. در هر دو صورت، چنانچه بدون تعدى و تفريط به مال آسيبى برسد، امانتدار ضامن نخواهد بود. [٢]
شرايط امانتدار و امانتگذار
امانتدار و امانتگذار، بايد هر دو بالغ و عاقل باشند. پس اگر انسان مالى را پيش بچه يا
[١] - تحريرالوسيله، ج ١، ص ٥٥٦
[٢] - همان